saeid online

روش تمیزکاری نقره

سلام به همه دوستان. در این پست، پاسخ دو نفر از خوانندگان وبلاگ را که یکی درباره روش تمیزکاری نقره جات و دیگری، درباره علت خوردگی یون کلرید پرسیده بود، می دهم. این روزها زیاد وقت ندارم. فرصت بشود، زودتر بر می گردم.


1)
جرم موجود روی نقره، سولفید نقره (Ag2S) است. ساده‌ترین روش تمیزکاری نقره این است که آن را در یک ظرف آلومنیومی محتوی محلول سدیم بیکربنات (NaHCO3) بگذارید. در این حالت سولفید نقره کاهیده شده و به نقره فلزی تبدیل می‌گردد.

2)
دلیل خورندگی کلرید:

M+ + Cl- -> MCl + H2O -> MOH(s) + H+Cl-

هرچه مقدار کلرید بیشتر باشد، خوردگی فلز نیز بیشتر خواهد بود. MCl نمک فلز و واکنش مرحله دوم، هیدرولیز است که سبب تولید اسید قوی HCl می‌گردد.

   + سعید ; ٥:٤٦ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٦ آبان ۱۳٩۳
    پيامهاي ديگران ()

غالکاری

غالکاری حرفه سختی است، اما خیلی‌ها به علت درآمد خوبی که دارد سراغش می‌روند، زیرا غالکارها با فلز گرانبهای طلا سر و کار دارند. آنها به طور مستقیم با افرادی که کارگاه طلاسازی دارند، کار می‌کنند تا ذرات طلایی را که سازندگان طلا هنگام ساخت اشیایی مانند انگشتر، النگو و گردنبند از دست می‌دهند دوباره به دست بیاورند. 
طلاسازها سعی می‌کنند ذرات طلایی را که هنگام ساخت و پرداخت جواهرآلات از دست می‌دهند، دوباره به دست آورند. برای این کار آنها در محیط کارگاه خود به نکات زیادی توجه می‌کنند، برای مثال کف کارگاه‌های طلاسازی همیشه فنس‌های پلاستیکی یا فلزی می‌گذارند تا براده‌های طلا به کفش کارگرها نچسبد. حتا برخی طلاسازها از کارگران خود می‌خواهند هنگام کار کمتر حرف زده یا ماسک به صورت بزنند، زیرا ادعا می‌کنند ممکن است ذرات ریز طلا هنگام حرف زدن وارد دهان کارگرها شود! همچنین کارگرها در کارگاه‌های طلاسازی هنگام شستشوی دست و صورت خود باید مراقب باشند تا آب مصرفی خود را درون بشکه نگهداری کنند چون ذراتی که به دست و صورت آنها چسبیده است پس از شستشو وارد آب می‌شود. به همین علت طلاسازها آب مصرفی خود را هم به کارگاه‌های غالکاری می‌برند تا طلایی که در آن وجود دارد، بازیافت شود.
علاوه بر این موارد، طلاسازها سعی می‌کنند محلی را به عنوان کارگاه برگزینند که هیچ پنجره یا روزنه‌ای نداشته باشد و برای هواکش‌های کارگاه خود فیلتر می‌گذارند تا ذرات ریز طلا از طریق هوا به خارج از کارگاه منتقل نشود. باید اضافه کنیم طلاسازها تکه پارچه‌هایی که کارگران با آن لوازم کار خود را تمیز می‌کنند هم دور نمی‌ریزند، چون معتقدند ذرات ریز طلایی که به این دستمال‌ها می‌چسبد، قابل بازیافت است.

منبع: روزنامه جام‌جم 22/02/92

ادامه
   + سعید ; ۸:٤٧ ‎ق.ظ ; شنبه ۳٠ شهریور ۱۳٩٢
    پيامهاي ديگران ()

اسپکترومتر در موبایل

در شماره 393 ضمیمه کلیک روزنامه جام جم آمده:

در فیلم علمی تخیلی استار ترک، دستگاهی به کار می‌بردند که ماهیت اشیا را بررسی می‌کرد. این دستگاه اسپکترومتر نام دارد که با استفاده از بازتاب نور اشیا، آن‌ها را می‌سنجد. هر ماده‌ای طیف نوری ویژه خود را دارد که به ابن طریق می‌توان آن جسم را شناسایی کرد. باید  استفاده‌های پیچیده و جالب این سنسور در گوشی‌های همراه باشیم

ادامه
   + سعید ; ۱۱:٤۳ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢٧ مهر ۱۳٩۱
    پيامهاي ديگران ()

عمرسنجی با کربن 14

در پاسخ یکی از بازدیدکنندگان:

در طبیعت، کربن دارای سه ایزوتوپ است: کربن 12، کربن 13 و کربن 14. این ایزوتوپ‌ها در شمار نوترون‌های هسته نابرابرند. کربن 12 و کربن 13 پایدارند ولی کربن 14 رادیواکتیو است و فرو می‌پاشد. (تجزیه می‌شود.) در هر 5700 سال، از هر مقدار کربن 14 نیمی از آن فرو می‌پاشد، نصف باقیمانده در مدت 5700 دیگر فرو می‌پاشد و... در این فروپاشی، کربن 14 با گسیل یک ذره بتا یا الکترون به نیتروژن 14  تبدیل می‌شود:

14C --> 14N + e

در نتیجه تبدیل یک نوترون به یک پروتون، ذره بتا گسیل می‌شود.
با توجه به میلیاردها سالی که از شکل‌گیری زمین می‌گذرد، همه کربن‌های 14 ‌باید تا کنون فرو پاشیده باشند. ولی، کربن 14 جدید به طور پیوسته از طریق بمباران اتم‌ها در جو به وسیله پرتوهای کیهانی تولید می‌شود. مقدار تشکیل کربن‌های جدید تقریبا با مقدار فروپاشی آن‌ها برابر است. بنابراین همواره اندکی کربن 14 در جو وجود دارد که هنوز فرو نپاشیده‌اند.
هرچند مقدار کربن 14 در زمین ناچیز است، اما آن را می‌توان آشکار و مقدارش را اندازه‌گیری کرد. گیاهان از هوا دی اکسیدکربن (شامل کربن 14) جذب می‌کنند. کربن 14 همان خواص شیمیایی اتم‌های دیگر را دارد و در بافت‌های گیاهان به همان طریق در واکنش‌ها شرکت می‌کند. جانوران نیز کربن 14 را از گیاهان (یا از جانوران دیگری که گیاه خورده‌اند) کسب می‌کنند، بنابراین جانوران نیز مقدار معینی کربن 14 در بافت‌های‌ خود دارند.
ولی وقتی که یک گیاه یا جانور می‌میرد، کربن 14 موجود در بافت‌های آن به تدریج فرو می‌پاشد و کربن 14 تازه جایگزین آن نمی‌شود. می‌توان مقدار کربن 14 باقیمانده‌ در اجساد گیاهان یا جانوران را که روزی زنده بوده‌اند، اندازه‌گیری کرد. هر چه مقدار کربن 14 کمتر باشد، نشان می‌دهد که زمان بیشتری از مرگ موجود زنده گذشته است.
اندازه‌گیری مقدار کربن 14 را می‌توان با دقت کامل انجام داد. به کمک عمرسنجی با کربن 14 دانشمندان عمر چوب‌های قدیمی زیستگاه‌های انسان پیش از تاریخ و عمر پارچه اجساد مومیایی و امثال آن را تعیین کرده‌اند. با این روش که برای باستان‌شناسان بسیار مفید است، عمر اجسام تا 45000 سال را می‌توان اندازه گرفت.
فرمول زیر برای محاسبه‌ عمر یک نمونه با استفاده از کربن 14 است:

t = [ ln (Nf/No) / (-0.693) ] x t1/2

که Nf/No درصد کربن 14 در نمونه در مقایسه با مقدار بافت زنده و  t1/2 نیمه‌عمر کربن 14 است ‌(5700 سال). بنابراین اگر شما فسیلی داشته باشید که 10درصد کربن 14 در مقایسه با نمونه‌ زنده داشته باشد، پس عمر آن فسیل عبارت است از:

t = [ ln (0.10) / (-0.693) ] x 5,700 years
t = [ (-2.303) / (-0.693) ] x 5,700 years
t = [3.323 ] x 5,700 years

   + سعید ; ٢:٢۸ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢٦ اردیبهشت ۱۳٩۱
    پيامهاي ديگران ()

سوختگی با مواد شیمیایی

شیوع پدیده زشت و غیرانسانی اسیدپاشی، انگیزه‌ام برای نوشتن این پست شد. این که در صورت مواجهه با کسی که قربانی اسیدپاشی شده یا به دلیل بی‌احتیاطی، صورت و چشمانش به مواد شیمیایی خورنده آلوده شده‌اند، چه کاری باید کرد. در این گونه موارد، دو نکته اهمیت بسزایی دارند: 1) سرعت عمل و 2) شستشو با آب فراوان. 

مواد شیمیایی ممکن است اسیدی یا قلیایی باشند. سوختگی با این مواد می‌تواند از نوع شدید‌ترین سوختگی‌ها باشد که تا عمق زیادی در بدن نفوذ می‌کند.
پس از تماس با چنین موادی لباس‌های آلوده را در آورید و بلافاصله محل سوختگی را با آب زیاد حداقل به مدت 20 دقیقه شستشو دهید. برای خنثی کردن ماده شیمیایی از ماده شیمیایی دیگری استفاده نکنید و محل آسیب‌دیده را صرفاً با آب زیاد شستشو دهید.
در صورت آلوده شدن چشم با مواد شیمیایی، بهترین کار شستشو با آب فراوان است. دقت کنید در هنگام شستشو، آب مصرف‌شده از جانب بیرونی چشم خارج شود تا چشم مقابل را آلوده نکند.
در صورت بالا بودن شدت ضایعات، مصدوم را به بیمارستان منتقل کنید.

   + سعید ; ۸:٤٢ ‎ب.ظ ; جمعه ۱٦ دی ۱۳٩٠
    پيامهاي ديگران ()

شیمی و محرم

این روزها با توجه به هزینه ناچیز خرید ظرف یکبار مصرف، حسینیه‌ها و مساجد سعی می‌کنند تا با پخش غذای نذری در این ظروف، از هزینه‌های نظافت و شست‌وشو بکاهند. در حالی که هشدارهای کارشناسان سلامت درباره استفاده از این ظروف روزبه‌روز بیشتر می‌شود و توصیه می‌کنند که از ظروف مناسب استفاده شود. با وجود این، خیلی‌ها همچنان به این نکته که غذای گرم ملکول‌های پلیمر را به مواد سرطان‌زا تبدیل می‌کند، توجهی نمی‌کنند.

مصرف‌کنندگان باید به نشانه‌های اختصاری PE ،PP یا PS که در کف ظرف حک شده است، توجه کنند. استفاده از ظروف پلی‌اتیلنی PE سفید رنگ و پلی‌پروپیلنی (PP) سفید رنگ برای نذری (غذای گرم) مناسب است. همچنین، ظروف PE سفیدرنگ برای بسته‌بندی و نگهداری روغن، سرکه و فراورده‌های لبنی (شیر و دوغ)، موادغذایی گرم و مرطوب و ظروف PP سفیدرنگ برای بسته‌بندی فراورده‌های لبنی (ماست، خامه، پنیر)، زیتون و مواد غذایی با دمای بالا و مرطوب مناسبند.
ظروف پلی‌استایرنی شفاف که به نام (GPPS) نیز معروفند، تنها برای مواد غذایی در دمای معمولی توصیه می‌شوند و نمی‌توان از آن‌ها برای نوشیدنی‌های داغ (چای، شیرکاکائو و قهوه) و مواد غذایی با دمای بالا استفاده کرد. 
ظروف پلی‌استایرنی فوم‌دار (EPS) و ظروف پلی‌استایرنی سفیدرنگ (HIPS) نباید برای بسته‌بندی آن دسته از مواد غذایی که در زمان پرشدن، نگهداری یا مصرف، دمای بالاتر از 65 درجه سانتی‌گراد دارند، استفاده شوند.

چند نمونه‌ از ظروف پلی‌استایرن

 

ساختار شیمیایی پلی‌استایرن

   + سعید ; ٧:٥٦ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۱۳ آذر ۱۳٩٠
    پيامهاي ديگران ()

سیانور

سیانورها و اسید سیاندریک دسته‌ای از نیتریل‌ها هستند که جزء هیدروکربن‌های ازت‌دار با فرمول R- CN طبقه‌بندی می‌شوند؛ عامل CN آن‌ها به شدت سمی است و موجب خفگی بافت‌ها می‌شود.
اسید سیاندریک (سیانوژن) مایعی با بوی بادام تلخ و بی‌رنگ است که به آسانی بخار می‌شود. سیانورها ترکیب‌های فلزی بنیان سیانید هستند و از همه خطرناکتر سیانور دو سدیم و سیانور دو پتاسیم (سیانور پتاس) است که در مجاور هوا یا در معده در اثر واکنش با هیدرو کلریک اسید، اسید سیاندریک تولید می‌کنند.
فرآورده‌های سیانید در عکاسی، واکنش‌های آزمایشگاهی، صنعت، حشره‌کش‌ها و جونده‌کش‌ها (HCN) و برخی از میوه‌های مانند بادام تلخ، دانه سیب، هسته هلو و آلو وجود دارند.
سیانیدها با چند مکانیسم سبب هیپوکسی بافتی می‌شوند:
مرکز تنفس را مهار و عمق تنفس را کم می‌کنند.
با سرکوب میوکارد، برون‌ده قلب را کاهش می‌دهند.
جدا شدن O2 را از هموگلوبین دشوار می‌کنند.
برخی از سیانیدها برای پیوند به هموگلوبین با اکسیژن رقابت می‌کنند. از این رو، با آهن سیتوکروم اکسیداز در میتوکندری‌ها پیوند می‌دهند و تنفس سلول را مختل می‌کنند.

یک عدد بادام تلخ دارای یک میلی گرم اسید سیاندریک است. مقدار سمی اسید سیاندریک 01/0 گرم و مقدار کشنده آن 05/0 گرم است. مسمومیت از راه تنفس شدیدتر است و نشانه‌های بالینی آن به راه تماس، مقدار مصرف و تاخیر در شروع درمان بستگی دارد. درمان آن هم مانند دیگر مسمومیت‌ها استفاده از پادزهر ویژه است که شامل سه ‌داروی آمیل نیتریت، سدیم نیتریت و سدیم تیوسولفات می‌باشد.
یکی از نشانه‌ها برای تشخیص سریع مسمومیت با سیانور، بوی بد بادام تلخ است که از دهان یا هوای بازدم او به مشام می‌رسد.
در برخی کشورها اعدامی‌ها را در اتاق گاز با سیانور می کشند. آن‌ها را به صندلی در اتاق گاز می‌بندند و جوخه اعدام از بیرون دسته‌ای را می‌کشد. به این ترتیب بسته‌ای حاوی سیانور پتاس به درون ظرف محتوی جوهر لیمو که در زیر صندلی گذاشته شده است، می‌افتد و گاز سیانور تولیدشده، سبب مرگ سریع محکوم می‌شود.

ادامه
   + سعید ; ۸:٢٢ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳٩٠
    پيامهاي ديگران ()

حلال‌های اعتیادآور

سوءمصرف حلال‌ها وابستگی فیزیکی کمی ایجاد می‌کند اما کسانی که آن‌ها را از روی عادت مصرف می‌کنند، ممکن است به آن‌ها وابستگی روانی پیدا کنند. جوانانی که مشکلات خانوادگی و شخصیتی دارند تمایل بیشتری برای عادت به حلال‌های شیمیایی دارند. روش مصرف هم به این گونه است که یک کیسه پلاستیکی، پارچه یا یک دستمال آغشته به حلال‌ را روی بینی یا دهان می‌گذارند و آن را نفس می‌کشند.
البته حلال‌ها در فرآورده‌های صنعتی و آرایشی به کار می‌روند. آن‌ها به عنوان زمینه رنگ‌های افشانه‌ای، واکس مو، سوخت، در مواد خوشبوکننده، چسب‌ها، رنگ‌ها، مایعات پاک‌کننده و نفت و بنزین (Benzine) کاربرد دارند. خرید بیشتر فرآورده‌هایی که دارای حلال هستند، برای زیر 18 ساله‌ها ممنوع است.
تاثیرات کوتاه‌مدت حلال‌ها عبارتند از: حواس‌پرتی، سرگیجه، خواب‌آلودگی و تشخیص ندادن جهت که در پی مصرف زیاد حلال‌ها پدید می‌آید. مصرف زیاد حلال‌ها می‌تواند به توهم، از دست دادن هشیاری، سردرد و تهوع بینجامد.
تاثیرات بلندمدت: مصرف بلندمدت حلال‌ها می‌تواند سبب رنگ‌پریدگی، خستگی، فراموشی، کاهش وزن، افسردگی و آسیب‌دیدگی اندام‌های حیاتی بشود.
برخی فرآورده‌ها به ویژه گازهای آیروسل (Aerosol)، گاز بوتان (butane) و مایعات پاک‌کننده می‌توانند ضربان قلب را مختل کنند و موجب نارسایی قلبی و مرگ بشوند. گازهای آیروسل و گاز بوتان اگر به درون دهان پاشیده شوند، می‌توانند با سرد کردن ناگهانی مجاری تنفسی موجب خفگی بشوند. مواد خوشبوکننده و رنگ‌ها با پوشاندن سطح شش‌ها ممکن است خفگی ایجاد کنند. سوءمصرف بلندمدت مایعات پاک‌کننده محتوی حلال‌ها می‌تواند به کبد یا کلیه‌ها آسیب برساند. بنزن (Benzene) موجود در چسب‌های پلاستیکی، جلادهنده‌ها و رنگ‌پاک‌کن‌ها ممکن است اختلال‌های خونی و کبدی در پی داشته باشد. چسب‌های محتوی هگزان (Hexane) می‌توانند به اعصاب آسیب برسانند و منجر به کرختی و لرز بشوند. همچنین، بو کشیدن بنزین سرب‌دار مسمومیت به دنبال دارد.

   + سعید ; ۱٠:۳٥ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۱۸ فروردین ۱۳٩٠
    پيامهاي ديگران ()

شیمی مظلوم!

فلزهای گروه اول یا همان فلزهای قلیایی، بسیار واکنش‌پذیر هستند. از این رو هرگز به صورت خالص در طبیعت یافت نمی‌شوند. این فلزها تقریبا با همه اجزای موجود در هوا واکنش می‌دهند.
فلزهای قلیایی، با اکسیژن سه نوع ترکیب تشکیل می‌دهند:
1- اکسیدهای معمولی: با فرمول عمومی M2O. مانند Li2O  و  Na2O. در این ترکیب‌ها، یون اکسید (=O) وجود دارد.
2- پراکسیدها: با فرمول عمومی M2O2. مانند Na2O2 . در این ترکیب‌ها، یون پراکسید (=O2) وجود دارد.
3- سوپراکسیدها: با فرمول عمومی MO2. مانند KO2. در این ترکیب‌ها، یون سوپراکسید (-O2) وجود دارد.
نوع ترکیب به دست آمده از یک فلز معین، به شرایط ترکیب آن فلز با اکسیژن بستگی دارد. با وجود مقدار اضافی اکسیژن، پراکسید یا سوپراکسید تشکیل می‌شود.
پتاسیم سوپر اکسید KO2، از مهمترین سوپراکسیدهاست. این ترکیب با بخار آب موجود در هوا به آسانی واکنش می‌دهد:

4 KO2 (s) + 2 H2O (g) --> 3 O2 (g) + 4 KOH (s)

همه این‌ها را گفتم تا بدانید استفاده از واکنش بالا یکی از روش‌های تشکیل خود به خودی اکسیژن در دمای اتاق است. به همین دلیل، KO2 در دستگاههای تنفس خودکار توسط آتش‌نشان‌ها و معدن‌چیان به کار می‌رود. KOH به دست آمده از واکنش بالا، CO2 بازدم را جذب می‌کند:

KOH (s) + CO2 (g) --> KHCO3 (s)

بنا بر این، کسی که از ماسک پرشده با KO2 استفاده می‌کند، می‌تواند همان هوا را بارها و بارها تنفس کند.

   + سعید ; ٩:۱٤ ‎ب.ظ ; شنبه ۸ آبان ۱۳۸٩
    پيامهاي ديگران ()

نیتروژن

گاز نیتروژن در لاستیک خودروهای مسابقه‌ای، خودروهای سنگین، هواپیماها و حتا در خودروهای سواری معمولی نیز به کار می‌رود. به اعتقاد کسانی که می‌گویند نیتروژن می‌تواند سبب صرفه‌جویی در میزان سوخت تا یک سوم بشود، ملکولهای نیتروژن از اکسیژن بزرگترند و آسان‌تر از هوا می‌توانند در لا ستیک جریان یابند، ضمن این که در برابر گرما نیز مقاوم‌ترند. نیتروژن همچنین از اکسید شدن لاستیک و تخریب آن جلوگیری می‌کند و عملکرد خودرو را بهبود می‌بخشد.

کاربردهای دیگر نیتروژن:
مهمترین کاربرد اقتصادی نیتروژن برای ساخت آمونیاک از طریق فرایند هابر (Haber) می‌باشد. آمونیاک، برای تولید کود و مواد تقویتی و اسید نیتریک استفاده می‌شود. نیتروژن همچنین به عنوان پرکننده بی‌اثر در مخزنهای بزرگ برای نگهداری مایعات قابل انفجار، در هنگام ساخت قطعات الکترونیک مانند ترانزیستور، دیود و مدار یکپارچه و همچنین برای ساخت فلزهای ضد زنگ به کار می‌رود.
نیتروژن به‌صورت ماده خنک‌کننده هم برای منجمد کردن غذا و هم حمل و نقل آن، نگهداری اجساد و سلولهای تناسلی و برای نگهداری پایدار از نمونه‌های زیستی کاربرد دارد. نمکهای اسید نیتریک بیشتر ترکیبهای مهمی مانند نیترات پتاسیم، سدیم و آمونیم می‌باشند که اولی برای تولید باروت و دومی برای تولید کود به کار می‌رود. ترکیبات نیترات‌شده مانند نیتروگلیسرین و تری‌نیترو تولوئن (TNT) منفجر شونده هستند.
اسید نیتریک به‌عنوان ماده اکسنده در سوخت موشکها و هیدرازین و مشتقات آن نیز برای سوخت موشکها به کار می‌روند. نیتروژن مایع با عمل تقطیر هوا به دست می‌آید. در فشار جو، نیتروژن در دمای 195.8- درجه سانتی‌گراد مایع می‌شود.

   + سعید ; ۸:٤٢ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۳ خرداد ۱۳۸٩
    پيامهاي ديگران ()

آخرین یافته علمی من در زمینه خانه‌داری

اگر لباس، تشک، پرده یا هر جای خانه شما جوهری شد، چه جوهر خودکار و چه جوهر ماژیک، همان قسمت را کمی آغشته به ماست کنید و بگذارید تا 10 دقیقه بماند. پس از آن هیچ اثری از لکه جوهر نخواهید دید. اگر هنگام شستن ماست، به جای آب تنها از آب و ‌صابون استفاده کنید به نتیجه بهتری خواهید رسید.


پی‌نوشت: درباره خواص رنگ‌بری و لکه‌بری نوشابه هم چیزهایی شنیده‌ام ولی تا به حال امتحان نکرده‌ام. (نوشابه زرد یا سیاه، فرقی نمی‌کند!)

   + سعید ; ٢:٤۳ ‎ب.ظ ; شنبه ۱ خرداد ۱۳۸٩
    پيامهاي ديگران ()

شین مثل شیمی

١) اگر اختلاف الکترونگاتیوی دو اتم بین 7/1 تا 4/0 باشد، پیوند بین آن دو کوالانسی قطبی و اگر اختلاف الکترونگاتیوی کمتر از 4/0 باشد، پیوند کوالانسی ناقطبی خواهد بود. برای مثال، این مقدار برای پیوندهای H-I و O-N برابر 4/0 است و این پیوندها در آستانه قطبی شدن هستند.
در پیوند S-Cl اختلاف الکترونگاتیوی برابر 5/0 است و بنا بر این، پیوند S و Cl کمی قطبی است.

٢) اکلیل دارای پودر آلومینیوم Al و اکسید سرب (یا سرنج Pb2O3) است. واکنش Al  و  Pb2O3 بسیار انفجاری و گرمازاست.

٣) آیا می‌دانید در ماژیک وایت برد چه حلالی به کار رفته است که سبب پاک شدن آن از روی تخته می‌شود؟
الکلها معمولترین حلالهایی هستند که برای ساخت ترکیبات دارای رنگدانه به کار می‌روند. هر چه الکل به کار رفته کوچکتر و شمار کمتری اتم کربن داشته باشند، زودتر پاک می‌شود و گرانتر هم هست. البته کارخانه‌های سازنده پس از مدتها بررسی و آزمایش، مخلوطی از حلالهای آلی که بهترین نتیجه را می‌دهد تولید می‌کنند که آن هم از اسرار هر کارخانه به شمار می‌رود.

۴) حرکت الکترون در اتم مسئول بسیاری از خواص مهم ماده است. برای مثال چنانچه الکترون حرکت نداشت، چیزی به نام رسانایی هم وجود نمی‌داشت؛ دنیای بدون رسانایی را تصور نمایید!
چون الکترونها دارای بار منفی و هسته دارای بار مثبت است، این جاذبه بدون حرکت دورانی الکترونها سبب می‌شود الکترونها روی هسته سقوط کنند. اما وقتی الکترونها به دور هسته می‌چرخند، نیروی گریز از مرکز سبب می‌شود الکترونها روی هسته سقوط نکنند. یعنی نیروی جاذبه الکتروستاتیک و نیروی گریز از مرکز، همواره اثر یکدیگر را خنثا می‌کنند.

۵) برای ملکولهای آلی سایتی به نام SDBS database وجود دارد که افزون بر ساختار و فرمول همه طیفهای آن مانند MS، NMR، IR و ... را نیز به شما می‌دهد. البته باید فرمول مولکولی را وارد کنید. برای مواد دیگر باید به طور اختصاصی جستجو نمایید. یعنی در گوگل نام ماده را به اضافه کلمه geometrical structure وارد و جستجو نمایید.

۶) آیا می‌دانید چرا چربیها نسبت به قندها و پروتئین‌ها انرژی بیشتری در خود ذخیره می‌کنند؟
این موضوع به ساختمان مولکولی آنها بر می‌گردد. واحدهای تشکیل‌دهنده چربیها، اسیدهای چرب هستند و این مولکولها بیشتر از کربن، هیدروژن و کمی اکسیژن تشکیل شده‌اند. مانند اولئیک اسید CH3(CH2)7CH=CH(CH2)7COOH
وجود شمار زیاد اتم کربن و هیدروژن در این مولکولها (در مقایسه با قندها مانند گلوکز C6H12O6 یا پروتئن‌ها) سبب سوختن شمار بیشتری کربن در حضور اکسیژن می‌شود و بنا بر این، از سوختن یک گرم چربی 9 کیلوکالری انرژی تولید می‌شود درحالی که پروتئین‌ها مانند قندها تنها 4 کیلوکالری بر گرم انرژی آزاد می‌کنند.

٧) آیا می‌دانید چرا میزان نیتروژن در هوای دم 78درصد و در هوای بازدم 75درصد است؟ علت تفاوت آنها با توجه به این که بدن نیتروژن لازم ندارد چیست؟
درواقع میزان نیتروژن تغییر نمی‌کند بلکه حجم کل هوای دم و بازدم تغییر می‌کند و این افزایش حجم سبب کاهش درصد نیتروژن می‌شود. برای مثال اگر شما 2 گرم مس در 10 گرم نمونه داشته باشید یا 2 گرم مس در 100 گرم نمونه، در هر دو مورد مقدار مطلق مس یکسان است اما در اولی میزان مس 20 درصد و در دومی 2 درصد است.
حجم هوای دم و بازدم یکسان نیستند، زیرا طبق واکنش زیر
C6H12O6 + 6O2 ---> 6H2O + 6CO2 +Enenrgy
با مصرف 6 مول اکسیژن، 6 مول کربن دی‌اکسید و 6 مول آب تولید می‌شود. پس تقریبا" حجمی معادل دو برابر اکسیژن که در هوای دم موجود است، در هوای بازدم وجود دارد. به این ترتیب با افزایش حجم بازدم، نسبت نیتروژن به کل هوا کاهش می‌یابد.

   + سعید ; ۳:٢٤ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۳٠ فروردین ۱۳۸٩
    پيامهاي ديگران ()

از وبلاگ دیگران

من از چرخش الکترونها به دور هسته اتم آموختم که همه جهان به دور مرکز هستی می‌چرخد و از حرکت پیوسته ذرات (چه انتقالی، چه ارتعاشی و چه چرخشی) آموختم که سکون در آفرینش راهی ندارد و پیوسته در حال حرکت هستیم.
از شیمی آموختم که هر چه فاصله‌مان از مرکز آفرینش بیشتر باشد، فنا و نیستی ما آسانتر خواهد بود، همان طور که جدا کردن الکترون از دورترین لایه اتم آسانتر است.
از تلاش ذرات بی‌شعور برای پایدار شدن دریافتم که شعوری والا و اندیشه‌ای برتر در پس پرده، هدایت‌گر طرحها و نقش‌هاست.
از پیوند اتمها برای پایدار شدن دریافتم که پیوند رمز پایداری است و از گازهای نجیب کامل شدن را آموختم.
از الکتروپوزتیوی فلز بخشندگی را یافتم.
از واکنشهای زنجیری آموختم که ما ذره‌ای حد واسط بیش نیستیم، در یک مرحله واکنش متولد می‌شویم و در مرحله دیگر می‌میریم و هدف آفرینش فراتر از تولید و مصرف ماست.
از تعادلهای شیمیایی آموختم که جهان تعادلی است پویا و از درون در تکاپوست.
از شیمی آموختم که فرصتها، واکنشهای برگشت‌ناپذیری هستند که تکرار آنها میسر نخواهد بود.
از شبکه بلور آموختم که با وجود تضادها می‌توان چنان گرد هم آمد و پیوستگی ایجاد کرد که شبکه‌ای مقاوم پدید آورد.
از الماس دریافتم که هر چه پیوندهایمان محکمتر باشند شکستن آنها مشکلتر است و بر سختی ما چنان افزوده خواهد شد که قادر به شکاف سنگ و فولاد خواهیم شد.
از کاتالیزگرها دریافتم که می‌توان از میان‌برها گذر کرد و در زمان کمتر بازده بیشتری فراهم کنیم.
...

  از: اینجا

   + سعید ; ۸:۳۳ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٩ بهمن ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

کیسه هوا

همان طور که می‌دانید تا هنگامی که هیچ نیرویی به جسم در حال حرکت وارد نشود، جسم با همان سرعت اولیه و در همان راستا به حرکت خود ادامه می‌دهد. بنا بر این، حتا اگر خودرو بایستد، سرنشینان آن به حرکت خود ادامه خواهند داد. متوقف کردن یک جسم، به وارد کردن نیرو در یک مدت زمان معین نیاز دارد؛ از این رو، در هنگام تصادف برای توقف سرنشینان خودرو  به نیرو نیاز داریم، چون تکانه خودرو تغییر کرده ولی تکانه سرنشینان تغییر نکرده است و از سوی دیگر، برای این کار زمان چندانی هم نداریم.
هدف از به کار گیری وسایل نگهدارنده درون خودرو، کمک به توقف سرنشینان با کمترین آسیب می‌باشد. استفاده از کیسه هوا هم برای به صفر رساندن سرعت سرنشینان با کمترین آسیب یا بدون آسیب است. کیسه هوا باید بین راننده و فرمان خودرو باشد و در کسری از ثانیه عمل کند.
هر کیسه هوا از 3 بخش مهم ساخته شده است:
1) خود کیسه هوا که از پارچه نایلونی سبک ساخته شده و در بین فرمان یا داش‌بورد جاسازی شده است. کیسه هوا را به تازگی در صندلی و درها نیز جاسازی کرده‌اند.
2) حس‌گر (سنسور) که به کیسه فرمان می‌دهد تا از گاز پر شده و باد شود. باد شدن، هنگامی رخ می‌دهد که نیرویی برابر با نیروی برخورد به دیوار آجری با سرعت 16 تا 24 کیلومتر بر ساعت وارد شود. در اثر برخورد، جزئی از این سامانه جا به جا می‌شود و به حس‌گر فرمان می‌دهد که تصادف رخ داده است.
3) سامانه باد کننده، با ترکیب تری نیترید سدیم و نیترات پتاسیم، گاز نیتروژن تولید می‌کند. جریان گاز نیتروژن گرم، کیسه را باد می‌کند. به عبارت دیگر، در کیسه هوا سوخت جامدی که سریع می‌سوزد، مشتعل و مقادیر زیادی گاز برای باد کردن کیسه ایجاد می‌کند. کیسه، با سرعتی در حدود Km/h 322 سریعتر از چشم به هم زدن از جای خود بیرون می‌آید؛ پس از یک ثانیه، گاز از سوراخهای ریز کیسه خارج می‌شود تا شما بتوانید دوباره حرکت کنید.
پودری که هنگام باز شدن کیسه در هوا پخش می‌شود، پودر تالک است که برای نرم و انعطاف‌پذیر نگه داشتن کیسه‌ها در زمانی که استفاده نمی‌شوند، به کار می‌رود.

   + سعید ; ۱:٠٢ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٦ آذر ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

ندیدن، نبودن نیست!

ماده‌ای که ما می‌شناسیم و در آزمایشگاه وجود دارد فقط 4درصد کل عالم را می‌سازد. 23درصد عالم را ماده تاریک سرد تشکیل می‌دهد که دانشمندان اطلاعات خیلی کمی درباره آن دارند و 73درصد باقی‌مانده را انرژی تاریک شگفت‌انگیزی تشکیل می‌دهد که تنها چیزی که درباره آن می‌دانیم این است که وجود دارد!

   + سعید ; ٧:٢٦ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۳ آبان ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

ضد یخ

در موتورهای احتراق درونی، حدود یک سوم از انرژی تولیدشده به کار مفید تبدیل و بقیه به شکل گرما آزاد می‌شود. گرمای آزادشده می‌تواند سبب تغییر شکل و ذوب فلزات شود. حدود یک سوم این گرما از طریق روانکاری موتور و گازهای خروجی دفع می‌شود. برای کاهش دمای موتور و افزایش بازده و عمر مفید آن، سامانه خنک‌کننده برای موتور طراحی شد تا به کمک سیال خنک‌کننده گرمای اضافی جذب و دفع شود.
در ابتدا به دلیل خواص ویژه آب از جمله رسانایی خوب گرما، ارزان و در دسترس بودن، آب به عنوان سیال خنک‌کننده در سامانه خنک‌کننده خودرو به کار می‌رفت ولی به علت نقطه جوش پایین، نقطه انجماد بالا، خورندگی آب و نیز افزایش 9درصدی حجم آب هنگام انجماد (که نتیجه آن شکستن و ترک برداشتن سیلندر، و رادیاتور است.) آب خالص به عنوان خنک‌کننده کنار گذاشته شد.
در پی پیشرفتهای به وجودآمده در ساخت موتور و در نتیجه افزایش دما (ناشی از بازده بهتر موتور)، احتراق کامل، کاربرد فلزات نرم و سبک و نیز توجه به مسائل زیست‌محیطی، در تولید ضدیخ‌ها دقت بیشتری شد. بر این اساس، در دهه شصت میلادی اولین ضدیخ‌ با پایه اتیلن گلیکول به بازار عرضه شد و به عنوان سیال خنک‌کننده استفاده گردید.
نقطه‌ انجماد ضدیخ باید پایین باشد و دیر یخ ‌بزند؛ اما افزون بر نقطه‌ انجماد پایین، باید شرایط دیگری نیز داشته باشد:
1- نقطه جوش بالایی داشته باشد.
2- عمل جذب گرما و انتقال آن را به خوبی انجام دهد.
3- از خوردگی قطعات فلزی جلوگیری کند.
4- از نظر شیمیایی پایدار باشد.
5- بر روی قطعات لاستیکی اثر نامطلوب نداشته باشد.
6- در سامانه خنک‌کننده کف ایجاد نکند.
7- بد بو نباشد.
8- سمی نباشد و پیامدهای نامطلوب زیست محیطی بر جای نگذارد.
طبق قانون رائول، هر گاه ماده‌ غیرفراری در یک حلال حل شود، نقطه‌ جوش محلول افزایش و نقطه‌ انجماد آن کاهش می‌یابد. برای مثال آب در صفر درجه یخ می‌زند، اما افزایش کمی نمک به آب سبب می‌شود نقطه‌ انجماد محلول آب‌نمک به پایینتر از صفر درجه برسد و در صفر درجه دیگر یخ نزند. همچنین، محلول آب‌نمک دیگر در دمای 100 درجه به جوش نمی‌آید، بلکه به دمای بالاتری برای جوشیدن نیاز دارد.
میزان کاهش نقطه‌ انجماد و یا افزایش نقطه‌ جوش به تعداد ذراتی که در حلال حل می‌شوند، بستگی دارد. برای مثال افزایش یک مول نمک به اندازه‌ دو برابر افزایش یک مول شکر، نقطه‌ انجماد آب را پایین می‌آورد، چون هر ملکول نمک در آب به یک کاتیون سدیم و یک آنیون کلر تفکیک می‌شود، اما شکر به صورت ملکولی در آب حل می‌شود. اما با این حال، محلول آب و نمک نمی‌تواند به عنوان ضد یخ به کار رود، چون ضدیخ نباید در موتور خودرو رسوب ایجاد نماید.
برای کاهش نقطه‌ انجماد، ماده‌ای باید به آب افزوده شود که با ملکولهای آب پیوندهای قوی بدهد و از به جوش آمدن یا یخ زدن آن جلوگیری کند. یکی از این مواد، اتیلن گلیکول به فرمول OH-CH2-CH2-OH می‌باشد. ملکول اتیلن گلیکول از دو سو، با ملکولهای آب پیوند هیدروژنی می‌دهد، در نتیجه شبکه‌ای به ‌هم پیوسته از ملکولها ایجاد می‌شود که برای به جوش آوردن آن دمای زیادی لازم است و برای منجمد کردن آن هم باید دما را به میزان زیادی پایین آورد.
اطلاعات بیشتر:
هر چند اتیلن گلیکول نقطه جوش آب را افزایش و نقطه انجماد آن را کاهش می‌دهد، ولی این محلول سبب خوردگی شدید قطعات فلزی موجود در سامانه خنک‌کننده می‌شود. بنا بر این با این محلول، مواد بازدارنده نیز به کار می‌روند که هر کارخانه، فرمول خاص خود را دارد.

   + سعید ; ٧:٢٦ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۳٠ مهر ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

انسان و عناصر.

بدن ما شامل عناصر و مواد گوناگون است، برای مثال بدن یک نوجوانی که چهل و پنج کیلوگرم وزن دارد، سی کیلوگرم آن را آب تشکیل می‌دهد، کمی آهن دارد که برای ساختن یک میخ بزرگ کافی است؛ یک قاشق چای‌خوری قند دارد. چند قاشق غذا خوری چربی، چند فنجان کلسیم و کمی گوگرد و فسفر دارد که برای سوختن یک قوطی کبریت کافی است و پتاسیم آن برای ساختن باروت یک فشنگ کوچک کفایت می‌کند.

   + سعید ; ٦:۱٤ ‎ب.ظ ; جمعه ۱٧ مهر ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

نیتروز اکسید چگونه کار می‌کند؟

شاید در فیلم‌ها و بازی‌های رایانه‌ای (مانند سلطان جاده) دیده‌اید که برای افزایش ناگهانی سرعت خودرو، از سامانه‌ای به نام نیترو یا توربو استفاده می‌شود. در این یاداشت می‌خواهم طرز کار این سامانه را برایتان شرح دهم:

در بیشتر موتورهای احتراقی، مخلوطی از سوخت و هوا با نسبت 1 به 12 درون موتور کشیده می‌شود و پس از متراکم شدن، با جرقه شمع می‌سوزد و گرمای بالایی تولید می‌کند. اگر بتوان با ترفندی، اکسیژن بیشتری به درون سیلندر وارد کرد و به همراه آن سوخت بیشتر، قدرت بیشتری تولید خواهد شد. 
نیتروز اکسید (N2O : nitrousoxide)  در دمای ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد به دو گاز اکسیژن و نیتروژن تجزیه می‌شود و مقدار زیادی اکسیژن آزاد می‌کند، در این حالت با افزایش مقدار سوخت، قدرت موتور و شتاب خودرو بیشتر می‌شود.

از سوی دیگر، با تبخیر نیتروز اکسید، هوای ورودی به سیلندر خنک می‌شود و بنابراین چگالی و حجم آن کاهش می‌یابد؛ با کم شدن چگالی، خود به خود جرم بیشتری از هوا درون سیلندر وارد می‌شود و با افزایش مقدار سوخت، می‌توان قدرت موتور را بیشتر نمود.
شاید از خود بپرسید چرا از این سامانه در همه خودروها استفاده نمی‌شود؟ در پاسخ باید گفت یک موتور ۵ لیتری که با ۴۰۰۰ دور در دقیقه کار می‌کند، در هر دقیقه ۱۰ هزار لیتر هوا مصرف می‌کند (به ازای مصرف ۰‎/۲ لیتر بنزین) که این حجم خیلی بالایی است و از سوی دیگر، نمی‌توان مقدار زیادی نیتروز اکسید را در خودرو ذخیره کرد.
شایان یادآوری است که نیتروز اکسید نیز مانند بقیه گازها حتا اگر در حالت مایع باشد، حجم زیادی می‌گیرد. ولی به هر حال، این گاز را در حالت مایع در یک مخزن ذخیره می‌کنند که مقدار کمی است و فقط تا چند دقیقه می‌توان از آن بهره برد. این مقدار اندک در هنگام لزوم برای رسیدن به شتاب بالا، توسط کلیدی که روی فرمان است، مصرف می‌شود.

   + سعید ; ۸:۱۳ ‎ق.ظ ; جمعه ۳ مهر ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

شیمی سیگار!

- دود سیگار و تنباکو دارای بیش از 4000 ماده شیمیایی است که شمار زیادی از آنها مواد سمی و سرطان‌زا هستند.
- دود سیگار بیش از 40 نوع ترکیب سرطان‌زا دارد.
- جزء اعتیاد آور سیگار، نیکوتین است که با اثر بر دستگاه اعصاب مرکزی موجب اعتیاد می‌شود. نیکوتین سیگار به سرعت جذب خون می‌شود و کمتر از 40 ثانیه به مغز می‌رسد و روی آن اثر می‌گذارد.
- برخی گازهای سمی موجود در دود سیگار عبارتند از: مونوکسید کربن، آمونیاک، دی متیل نیتروزامین، فرمالدهید، سیانید هیدروژن و آکرولئین.
- ذرات زیان‌آور موجود در دود سیگار شامل موادی مانند قطران، نیکوتین، بنزن و بنزو پیرن است.
- نیتروزامین‌ها فعالترین مواد سرطان‌زای موجود در دود سیگار هستند.
- دود تنباکو و سیگار مانند پنبه نسوز، آرسنیک، بنزن و گاز رادون جزء مواد سرطان‌زای درجه یک طبقه‌بندی می‌شود.
- خطر پیدایش سرطان در سیگاریها بیش از دیگران است و این افراد 15 سال زودتر از غیر سیگاریها در معرض خطر سرطان هستند.
- دود سیگار برای اطرافیان نیز زیان‌آور است.
- بیش از 30 درصد مرگهای ناشی از سرطان، از استعمال دخانیات ناشی می‌شود.
- علت بیش از 80% مرگهای ناشی از سرطان ریه، استعمال دخانیات است.
- خطر مرگ ناشی از سرطان ریه با افزایش شمار سیگارهایی که فرد در روز می‌کشد، زیاد می‌شود.
- خطر بیماریهای قلبی و سرطان ریه در افراد غیر سیگاری که در خانه در معرض دود سیگار هستند، 25% بیشتر از دیگران است.
- استعمال دخانیات (به هر شکل) یک عامل خطر برای سرطانهای حنجره، حفره دهان و مری به شمار می‌رود.
- بیش از 90% مبتلایان به سرطان حفره دهان، از تنباکو به صورت کشیدنی (تدخین) یا جویدنی استفاده کرده‌اند. سرطانهای حفره دهان شامل سرطانهای لب، زبان، دهان و گلو است.
- خطر پیدایش سرطان سینه در زنان سیگاری و حتا در زنانی که در مکانهای سر بسته در معرض دود سیگار هستند، بیش از زنانی است که با دود سیگار تماس ندارند.
- استعمال دخانیات خطر سرطان لوزالمعده را افزایش می‌دهد و با ترک دخانیات، درصد این خطر پس از چند سال، مشابه غیر سیگاریها خواهد شد.
- خطر سرطان خون (لوسمی) در سیگاریها بیشتر از دیگران است.
- 50% سرطانهای مثانه در مردان و بیش از 30% سرطانهای مثانه در زنان با استعمال دخانیات ارتباط دارد و سرطان کلیه نیز در افراد سیگاری شایعتر است.
- سیگار عامل مهم ایجاد سرطانهای ریه، حفره دهان، گلو، حنجره، مثانه و... است و ترک سیگار مهمترین راهکار پیشگیری از سرطان است.
- در افرادی که سالهای زیاد حتا تا زمان میانسالی سیگار کشیده‌اند، ترک کامل سیگار خطر پیدایش سرطان ریه را به میزان زیادی کاهش می‌دهد.

بنا بر این، اگر سیگار می‌کشید، هر چه زودتر آن را ترک کنید و اگر سیگاری نیستید، هرگز طرف آن نروید!

   + سعید ; ٩:۱٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ شهریور ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

روش ساخت آسپیرین

آسپیرین یا استیل سالیسیلیک اسید در اثر استیل‌دار شدن سالیسیلیک اسید در مجاور سولفوریک اسید به دست می‌آید. معادله واکنش به صورت زیر است:

 
OH-C6H4-COOH + (CH3CO)2O ---> CH3COO-C6H4-COOH + CH3COOH

روش کار به این صورت است که 5 گرم سالیسیلیک اسید خشک و 5/7 گرم استیک انیدرید را در یک فلاسک مخروطی کوچک قرار دهید، 3 قطره سولفوریک اسید غلیظ به آن بیفزایید و فلاسک را تکان دهید تا پر شود. روی حمام بخار آب با دمای حدود 50 تا 60 درجه به مدت 15 دقیقه همراه با هم زدن به وسیله دماسنج گرم کنید. بگذارید مخلوط خنک شود و گاهی آن را به هم بزنید. 75 میلی لیتر آب به آن بیفزایید، خوب به هم بزنید و به کمک قیف بوخنر صاف کنید.
آسپیرین یا استیل سالیسیلیک اسید ناخالص را از مخلوطی به حجمهای مساوی از استیک اسید و آب، دوباره متبلور کنید تا آسپرین خالص بدست آید.

توضیح بیشتر: سالیسیلیک اسید به تنهایی در درمان برخی بیماریهای پوستی مانند زگیل، جوش و آکنه و نیز شوره سر کاربرد دارد. شامپوهای حاوی سالیسیلیک اسید برای درمان سریع سرهای دارای شوره خشک و مقاوم، مناسب و یک ماده ضدشوره قوی است. همچنین برای درمان دردهای عضلانی نیز به کار می رود.

   + سعید ; ۱٢:٠٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۳۱ امرداد ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

UV-Vis Spectroscopy

به طور کلی هر روش یا دستگاهی که به بررسی برهم‌کنش نور با ماده بپردازد به روشهای اسپکتروسکوپی یا طیف سنجی مربوط می‌شود. روشهای اسپکتروفوتومتری بسیار گسترده‌اند و در هر روش به بررسی برهم‌کنش یک بخش از نور یا امواج الکترومغناطیس با ماده پرداخته می‌شود. برای اندازه‌گیری کمی با اسپکتروفوتومتری، در ابتدا باید یک منحنی کالیبراسیون رسم گردد. برای مثال چنانچه بخواهیم از اسپکتروسکوپی UV-Vis برای اندازه‌گیری غلظت یک یون مانندیون آهن III استفاده کنیم، باید در ابتدا چند محلول معلوم از این یون تهیه شود و منحنی غلظت بر حسب میزان جذب برای این یون رسم گردد. این منحنی کالیبراسیون نام دارد. سپس با اندازه‌گیری میزان جذب نمونه مجهول و بر اساس منحنی کالیبراسیون می‌توان به غلظت نمونه مجهول پی برد.

یک دستگاه اسپکتروفتومتر فرابنفش–مرئی شامل یک منبع نوری، یک تکفام‌ساز و یک آشکارساز است.
١) منبع نوری بیشتر یک لامپ دوتریم است که در ناحیه فرابنفش طیف الکترومغناطیسی تابش می‌کند. لامپ تنگستن، برای طولهای موجهای ناحیه مرئی از طیف الکترومغناطیسی به کار می‌رود.
٢) تکفام‌ساز یک شبکه پراش است و نقش آن، پخش کردن پرتو نوری به طول موجهای تشکیل‌شده از آن است. مجموعه‌ای از روزنه‌ها، طول موج مورد نظر را بر روی سلول نمونه متمرکز می‌سازند.
٣) آشکارساز: نوری که از درون سلول نمونه می‌گذرد، به آشکارساز می‌رسد و در آن جا شدت نور عبوری (I) ثبت می‌شود. آشکارساز، بیشتر یک لوله تکثیرکننده فوتون است، ولی در دستگاههای جدید از فتودیودها نیز استفاده می‌شود. در یک دستگاه دو پرتوی، نور ساطع‌شده از منبع نوری به دو پرتو تقسیم می‌شود: پرتو نمونه و پرتو شاهد. وقتی نمونه‌ای در مقابل پرتو شاهد نباشد، نور آشکار شده معادل شدت نور ورودی به نمونه است.(I0)
سلول نمونه باید از ماده‌ای ساخته شده باشد که نسبت به تابش الکترومغناطیس به کار رفته، شفاف باشد. سلولهای به کار رفته برای ناحیه مرئی طیف الکترومغناطیس، از جنس شیشه یا پلاستیک هستند. اما برای طیف‌گیری در ناحیه فرابنفش نمی‌توان از شیشه یا پلاستیک استفاده کرد، زیرا نور فرابنفش را جذب می‌کنند. در عوض، از سلولهایی از جنس کوارتز باید استفاده شود که تابش این ناحیه را جذب نمی‌کنند.

محدودیت دستگاه شرح داده شده:
دستگاهی که شرح آن رفت، فقط برای کار در یک طول موج مناسب است؛ اگر طیف جامعی مورد نظر باشد، به یک سیستم مکانیکی جهت چرخش تکفام‌ساز و پویش تمامی طول موجها نیاز خواهد بود. این نوع سیستم آهسته کار می‌کند و بنا بر این، زمان قابل توجهی برای ثبت یک طیف مورد نیاز است.

اسپکتروفتومترهای جدید
تغییر جدید در راستای بهبود کیفیت اسپکتروفتومترهای قدیمی، ساخت اسپکتروفتومترهای ردیف دیودی است. یک ردیف دیود، شامل مجموعه‌ای از آشکارسازهای فوتودیود است که در کنار یکدیگر بر روی یک بلور سیلیسیم قرار گرفته‌اند. هر دیود، برای ثبت نوار باریکی از طیف طراحی شده است. این دیودها به گونه‌ای به یکدیگر مربوط شده‌اند که سراسر طیف در یک زمان ثبت می‌شود.
این نوع آشکارساز هیچ قسمت متحرکی ندارد و می‌تواند طیفها را به‌ سرعت ثبت کند. افزون بر این، خروجی آن به یک رایانه داده می‌شود که می‌تواند به پردازش داده‌ها بپردازد. ولی از آنجایی که شمار فتودیودها محدودند، بنا بر این قدرت تفکیک اندکی کاهش می‌یابد.

البته استفاده از روش طیف سنجی UV - vis هنگامی مفید است که نمونه رنگی باشد.

   + سعید ; ۱:٠۱ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٢ امرداد ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

شیمی و زندگی

چگونه به وجود ناخالصیهای افزوده شده به شیر می توان پی برد؟
افزودن جوش شیرین به شیر
شیر در مراحل تولید، نگهداری و توزیع از طریق گوناگون آلوده می شود و چنانچه در شرایط غیربهداشتی نگهداری شود، به سرعت فاسد می شود. شیر آلوده و فاسد با گرم شدن، لخته و به دو فاز مایع و دلمه تبدیل می شود که ناشی از افزایش مقدار اسیدهای آلی تولیدشده از میکروبهای آلاینده شیر است. میکروبهای آلاینده، قند شیر (لاکتوز) را به لاکتیک اسید تبدیل می کنند و به این ترتیب مزه و بوی اسیدی تولید می شود. برای پوشاندن فساد شیر، دامداران یا فروشندگان متقلب مقداری جوش شیرین به شیر فاسد می افزایند تا اسیدهای تولیدشده از میکروبها خنثا شوند و شیر دلمه نشود. در حالی که مواد زیان بار دیگر ممکن است در شیر باقی بمانند و مصرف شیر آلوده بیماریهایی در پی داشته باشد. برای پی بردن به این تقلب، باید PH شیر را قبل و پس از گرم کردن اندازه گیری نمود که در حالت طبیعی اختلاف آن نباید بیش از 1 باشد.
توضیح بیشتر: در برخی دامداریها به جای جوش شیرین، از مقداری کرومات  (KCrO4)و بیکرومات پتاسیم (KCr2O4) برای مخفی کردن فساد و ترش شدن شیر استفاده می کنند. برای شناسایی این تقلب، مقداری از نمونه شیر را در یک لوله آزمایش بریزید و 2 قطره محلول نیترات نقره به آن بیفزایید؛ رنگ قرمز خونی نشانه تشکیل کرومات یا بیکرومات نقره و وجود ناخالصی در شیر است.
افزودن آب به شیر
افزودن آب به شیر سبب رقیق شدن و بی مزگی شیر می شود. چون آب از شیر سبکتر است، با افزودن آب به شیر، دانسیته شیر کاهش می یابد. همچنین، نقطه انجماد شیر خالص و سالم 54/0- تا 55/0- است که با افزودن آب، نقطه انجماد به صفر نزدیک می شود. بنا بر این، با اندازه گیری دانسیته و نقطه انجماد شیر می توان به وجود آب پی برد.
افزودن نشاسته به شیر
برای جلوگیری از پی بردن به رقیق شدن شیر، مقداری نشاسته به شیر می افزایند تا گرانروی آن طبیعی به نظر آید. اگر با افزودن چند قطره محلول ید، رنگ شیر آبی شد، نشانه وجود نشاسته در شیر است. افزون بر این، با گرم کردن شیری که نشاسته به آن افزوده شده است، یک لایه ضخیم و صاف ته دیگ تشکیل می شود؛ در حالی که ته دیگ شیر سالم، نازک و متخلخل است.

   + سعید ; ٧:٥٧ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۱۳ امرداد ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

لکه‌بری (بخش دوم و پایانی)

1) برای لکه‌زدایی رنگها باید بدانیم که چندین نوع رنگ وجود دارد که برای هر یک از آنها باید روش خاصی به کار برد:
1: لکه رنگهای با پایه آبی (مانند‌ آبرنگ): زدودن لکه رنگهای آبی ساده است؛ برای این کار، ابتدا باید لکه رنگ را با آب سرد بشویید و سپس با آب نیمگرم و پودر رختشویی آب بکشید.
2: لکه رنگهای پلاستیکی: ابتدا اضافی رنگ را بتراشید و روی آن کمی نفت بمالید، سپس آن را با پنبه پاک کنید و سرانجام با آب گرم و صابون آبکشی کنید.
3: لکه رنگهای روغنی: پاک کردن لکه‌های کهنه و خشک تقریباً ناممکن است؛ اما اگر هنوز خشک نشده است باید چنین کرد: پنبه آغشته به تربانتین را روی لکه بمالید و آن را با پنبه دیگری پاک کنید. این کار را چندین بار تکرار کنید و باقی‌مانده رنگ را نیز با آب گرم و پودر لباسشویی از بین ببرید.

2) برای پاک کردن لکه رژ لب می‌توان با مالیدن خمیر دندان و سپس شست و شو، آن را به طور کامل از بین برد. روش دیگر، استفاده از الکل است.

3) برای از بین بردن لکه چسب مایع از روی فرش یا موکت، پارچه‌ای را درون سرکه فرو ببرید و آن را روی لکه چسب بگذارید، به زودی چسب سفتی خود را از دست می‌دهد و نرم خواهد شد و به آسانی جدا می‌گردد.

4) اگر لباس شما در اثر گرمای زیاد اتو سوخته و زرد شده است، یک پیاز را دو نیم کنید و روی پارچه بمالید. سپس آن را در آب سرد به مدت چند دقیقه خیس کنید و بشویید. خواهید دید که لکه‌های زرد زدوده می‌شوند. (همین روش را برای از بین بردن لکه اتو روی فرش یا موکت می‌توان به کار برد.)

   + سعید ; ٦:٠۸ ‎ب.ظ ; شنبه ٦ تیر ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

شیمی و زندگی

1) وقتی گوشت ماهی یا سبزیجات بودار را روی تخته نان‌بری خرد می‌کنید بوی آنها را به خود جذب می‌کند. برای از بین بردن بوی آن، یک لیمو ترش را از وسط نصف کنید و روی سطح تخته بمالید؛ یا آن که خمیری از جوش شیرین و آب درست کنید و روی تخته بگذارید، سپس آن را آب بکشید.

2) برای تمیز کردن طلا و جواهرات می‌توانید آنها را درون یک ظرف با مقداری آب و پودر لباسشویی و مایع ظرفشویی بریزید و به مدت چند دقیقه روی اجاق بجوشانید. جواهرات شما مانند روز اول می‌شوند.

3) برای پاک کردن لاک غلط‌گیر از روی پارچه، دستمالی را به سرکه آغشته کنید و روی لکه لاک غلط‌گیر بگذارید. لکه، سفتی خود را از دست می‌دهد و از لباس جدا می‌شود.

4) برای پاک کردن لکه جوهر خودکار یا خودنویس از شیر استفاده کنید. به این صورت که قسمت جوهری‌شده لباس را حدود پنج دقیقه درون شیر بگذارید و سپس آن را با آب معمولی بشویید. لکه جوهر از بین خواهد رفت. از شیر ترش شده و یا دوغ نیز می‌توان استفاده کرد. گاه برای برطرف شدن کامل لکه، این کار باید چندین بار انجام شود.

5) لکه سفیده تخم‌مرغ را هرگز با آب گرم نشویید، زیرا لکه ثابت می‌ماند. بلکه برای از بین بردن آن، محل لکه را با آب سرد ، بشویید.

6) برای از بین بردن لکه قیر روی پارچه، به جای بنزین، از کره نیز می‌توان استفاده کرد!

7) لکه خون را با این روش می‌توان پاک کرد: پارچه خونی را درون مخلوط آب سرد و نمک خیس کنید. آب را آنقدر عوض کنید تا لکه به طور کامل برطرف شود. (اگر لکه خون تازه است و خشک نشده، آن را با آب سرد و صابون بشویید تا بر طرف شود.)

8) برای پاک کردن خطوط کاربن از روی رو میزی، آب ژاول (وایتکس) را با آب سرد مخلوط کنید و روی لکه بمالید.

ادامه دارد.

   + سعید ; ٧:٤۳ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٤ تیر ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

شیمی و زندگی

300 متر مکعب گاز هلیم می‌تواند یک انسان را از روی زمین بلند کند.

پلاستیک حدود پنجاه هزار سال در برابر تجزیه و فساد مقاوم است.

آمونیاک می‌تواند جذبیت نیکوتین (آلکالوئید موجود در سیگار) توسط سلولهای مغز را تا ۱۰۰برابر افزایش دهد.

در شما بیش از یک مشت گچ کلسیم وجود دارد.

دمای بالاترین قسمت یک شعله به 1540 درجه می‌رسد در حالی که پایین‌ترین قسمت آن فقط 300درجه دما دارد.

وقتی یک سیب گندیده را در بین سیبهای سالم می‌گذاریم بقیه سیبها هم می‌گندند، به این دلیل که سیب گندیده گاز اتیلن از خود آزاد می‌کند و سبب گندیدن بقیه سیبها می‌شود.

تابش X از بلور الماس نمی‌گذرد و بازتابیده می‌شود. این خاصیت را می‌توان در تشخیص الماس حقیقی از نوع بدل آن به کار برد.

زکریای رازی غیر از الکل کاشف گوگرد هم هست.

مزه‌ غذا تا زمانی که غذا با بزاق دهان مخلوط نشده باشد، حس نمی‌شود.

با گذاشتن تخم مرغ در کاسه‌ای پر از آب می‌توان تخم مرغ سالم را از خراب تشخیص داد، بدین صورت که اگر تخم مرغ ته‌نشین شود سالم است و اگر روی آب شناور بماند خراب!

   + سعید ; ٧:۱۱ ‎ب.ظ ; جمعه ۱٥ خرداد ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

پیام شیمیایی!

یکی از نکات هشداردهنده در استفاده از سفیدکننده‌ها این است که مواد سفیدکننده کلردار (وایتکس) را هرگز همراه با مواد دارای آمونیاک (مانند برخی از شیشه پاک‌کن‌ها و شوینده‌های مورد استفاده در ظرفشویی‌های خودکار) و دیگر پاک‌کننده‌های اسیدی (مانند پاک‌کننده‌های توالت و جرم‌گیرها) مخلوط و استفاده نکنید، زیرا امکان ایجاد گازهای خطرناک وجود دارد.

   + سعید ; ۸:۱٩ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

قانون ارشمیدس

در قرن سوم پیش از میلاد، ارشمیدس فیزیک‌دان و ریاضیدان یونانی کشف کرد که اگر یک جسم در مایعی قرار داده شود به اندازه وزن مایع هم‌حجم آن از وزنش کم می‌شود.
به عبارت دیگر او پی برد برای اینکه یک شی روی مایع شناور بماند، سنگینی مایع باید از وزن آن بیشتر باشد.
با توجه به این قانون علمی، اگر حباب کافی با آب مخلوط  شود تا غلظت آن کم شود، شیئی که روی سطح آن شناور است غرق خواهد شد.
در آزمایشگاه نشان داده شده است که وقتی حبابها از کف اقیانوس بالا می‌آیند، سبکتر شدن آب در آن منطقه ممکن است کشتیها را ببلعد. به این ترتیب می‌توان فهمید چرا در مثلث برمودا و در دریای شمال کشتیها ناپدید می‌شوند.

   + سعید ; ۱٢:٥۸ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢٥ فروردین ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

تعریف شاخه‌های شیمی:

 شیمی‌فیزیک: تلاش مذبوحانه برای به کار بردن عبارت y=mx+b برای هر پدیده‌ای در جهان.
شیمی آلی: تلاش برای تبدیل ترکیبات بدبو به مقاله‌های تر و تمیز در مجله‌ها.
شیمی معدنی: تلاش برای مفید نشان دادن چیزهایی که بعد از استفاده شیمی‌دانان آلی و تجزیه از جدول تناوبی، باقی می‌ماند.
مهندسی شیمی: تلاش برای پول در آوردن از کارهایی که شیمی‌دانان تنها برای تفریح انجام می‌دهند.

   + سعید ; ٥:٠٤ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۱۸ فروردین ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

شیمی و زندگی

برای جدا کردن شکر و نمک می‌توان یکی از این دو روش را اجرا نمود:
1) مقداری الکل به مخلوط این دو بیفزایید. الکل به این دلیل که دارای عامل هیدروکربنی ناقطبی است، شکر را که آن هم عامل هیدروکربنی دارد، در خود حل می‌کند. ولی نمک که ماده‌ای یونی است در آن حل نمی‌شود. به این ترتیب با یک صافی می‌توان بلورهای نمک را جدا نمود. پس از مدتی هم الکل تبخیر می‌شود و دوباره بلورهای شکر به دست می‌آیند.
2) راه دیگر، روش تبلور است که بر اساس آن، هر ماده به دور هسته‌ای از جنس خودش متبلور می‌شود. برای جدا کردن شکر و نمک با این روش، مخلوط نمک و شکر را پس از انحلال در آب، گرم کنید و به صورت محلول اشباع درآورید. هم‌زمان دو نخ در محلول آویزان کنید که به یکی از نخها تکه‌ای سنگ نمک و به نخ دیگر تکه‌ای نبات بسته شده باشد. پس از مدتی، هر ماده به دور بلور همجنس خود جمع و متبلور می‌شود.


یکی از نکات هشدار در استفاده از سفیدکننده‌ها این است که مواد سفیدکننده کلردار را هرگز همراه با مواد دارای آمونیاک و دیگر پاک‌کننده‌های اسیدی مخلوط و استفاده نکنید، زیرا امکان ایجاد گازهای خطرناک وجود دارد. (مواد دارای آمونیاک مانند برخی از شیشه پاک‌کن‌ها و شوینده‌های مورد استفاده در ظرفشویی‌های خودکار، و مواد دارای اسید مانند پاک‌کننده‌های توالت و جرم‌گیرها)

   + سعید ; ٧:٤٤ ‎ب.ظ ; جمعه ٧ فروردین ۱۳۸۸
    پيامهاي ديگران ()

ترمودینامیک آزادی

چند روز پیش که داشتم کتاب شیمی‌فیزیک اتکینز را بی‌هدف ورق می‌زدم، به طور اتفاقی به بریده‌ای از روزنامه شرق که آن را در دوران دانشجویی خوانده بودم و پس از گذشت حدود شش سال آن را ندیده بودم، برخوردم. خلاصه این نوشته که عنوانش "ترمودینامیک آزادی" است و به قلم فرهاد بهبهانی در ستون "یاداشت سیاسی" آن روز شرق آمده است، از این قرار است:
در جوانی که در دانشگاه شیمی می‌خواندم واژه‌ای را با نام انتروپی و نشان s به ما معرفی می‌کردند. این کمیت معیاری از آشفتگی و بی‌نظمی یک سیستم است. بر اساس قانون دوم ترمودینامیک، هر عاملی که سبب افزایش انتروپی (آشفتگی) سیستم شود، آن را پایدارتر می‌کند. بدین ترتیب، آزادی اجزای هر سیستم که رو یه پراکندگی و بی‌نظمی گذارند، از شروط پایداری و ثبات است و بر این پایه واکنشها به دو دسته خودبخودی یا غیر خودبخودی تقسیم می‌شوند.
واژه دیگری که در دانشگاه آموختم، آنتالپی بود که آن را با حرف H نشان می‌دهند و اگر تغییر آن در یک واکنش منفی باشد، آن واکنش انجام‌پذیر قلمداد می‌شود؛ چون مواد اولیه با آزاد کردن انرژی به پایداری بیشتر رسیده‌اند.
و بالاخره مطلب دیگری که آموختم اصل لوشاتلیه بود که بیان می‌کند هر عاملی که سبب بر هم زدن تعادل سیستم شود، تعادل با آن مخالفت می‌کند و به سمتی جا به جا می‌شود تا اثر آن عامل را خنثا کند.
چنان که می‌دانیم قوانین علمی ساخته و پرداخته دست بشر نیستند بلکه خداوند جهان تکوین را بر اساس مبانی آنها آفریده است و آیه‌های قرآن، مردمان را برای شناخت آفریدگار و درک شکوه الهی به کنکاش و کاوش هر چه بیشتر در طبیعت فرا خوانده‌اند. دانشمندان شاید بدون اینکه خود متوجه باشند، به آن ندای قرآنی لبیک گفته‌اند و باید که با دستاوردهایشان خدای خود را بهتر و بیشتر شناخت.
از سوی دیگر تضاد و دوگانگی در قوانین خدا راه ندارد و آفرینش موجودات و جوامع را با قوانین تکوینی هماهنگ خواسته است. از این رو جامعه بسته تک‌صدایی که در آن تنها یک نوه عقیده و سلیقه باشد و دیگران ملزم به پذیرش نظمی خاص شوند، انتروپی‌اش پایین است و از پایداری دور می‌ماند. همین طور انتالپی چنین جامعه‌ای که مردمانش نتوانند انرژی درونی خود را آزاد کنند، افزایش می‌یابد و سرانجام به انفجار می‌رسد. و تعجبی ندارد مردم چنین جامعه‌ای با هر اقدامی که بخواهد تغییری حتا در جهت اصلاح به وجود آورد، مقابله کنند و اثر آن را خنثا کنند. چون اصل لوشاتلیه نه تنها در شیمی که در جوامع نیز حاکم است.

   + سعید ; ۸:٠٩ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٢۱ امرداد ۱۳۸٧
    پيامهاي ديگران ()

درباره CNG

 CNG همان گاز طبیعی (NG) است که ما روزانه آن را در خانه، محل کار یا کارخانه‌ها با فشار پایین به کار می‌بریم. بدیهی است ذخیره‌سازی گاز در فشار کم و حجم زیاد مورد نیاز به صرفه نیست. در صورت استفاده در خودرو با فشرده‌سازی آن، زمان سوخت‌گیری کوتاه می‌شود. (زمان سوخت‌گیری سریع در پمپ گاز بین 5 تا 6 دقیقه و آهسته آن 5 تا 8 ساعت طول می‌کشد.) گاز طبیعی فشرده سوختی پاک، تمیز و بهینه است که سبب افزایش عمر موتور و کاهش تعمیرات آن می‌شود. این سوخت را نمی‌توان از مخزن کشید و احتمال سرقت آن ناچیز است. خوردوهای  CNGسوز بدون بو هستند. چنانچه در خودروهای CNG سوز بوی گاز احساس کردید، باید نشست احتمالی مدار سوخت‌رسانی را بازرسی کنید.
گاز طبیعی از بنزین ایمنتر است، بنزین روی زمین پخش می‌شود و هر آن ممکن است به آتش‌سوزیهای بزرگ منجر شود. ولی گاز طبیعی برخلاف بنزین در هوا پراکنده می‌شود. همچنین کپسولهای ذخیره گاز نیز محکمتر و ایمنتر از باکهای بنزین هستند؛ این کپسولها در شدیدترین شرایط مانند دما و فشار زیاد و برخورد‌های شدید ساخته شده‌اند؛ هیچ نوع جوشی در ساخت آنها به کار نرفته است و به صورت یکپارچه ساخته می‌شوند. این باکها به دیسکهای پاره‌شونده ضدانفجار مجهزند که در صورت افزایش بیش از حد فشار یا هنگام آتش‌سوزی‌ پاره می‌شوند و فشار مخزن کاهش می‌یابد و گاز خارج می‌شود. از سوی دیگر، دمای خوداشتعالی
 CNG 700درجه سانتیگراد است، در حالی که دمای خوداشتغالی بنزین 455درجه سانتیگراد است.
هنگامی که خودروی خود را برای استفاده از
CNG تبدیل می‌کنید، هنوز کاربراتور و باک بنزین را روی خودرویتان دارید و به سادگی با زدن یک کلید روی داشبورد، می‌توانید مسیر بنزین به سمت موتور را برقرار کنید. لازم است هر چند وقت یک بار از بنزین استفاده شود، چون سبب آمادگی بهتر سامانه سوخت‌رسانی بنزین هنگام لزوم خواهد شد.
در صورت استفاده از
CNG عمر برخی از قطعات موتور افزایش خواهد یافت. برای مثال چون هیچ‌گونه سربی همراه این سوخت نیست رسوبات سخت سرب روی شمعها ایجاد نمی‌شوند و عمر مفید شمعها افزایش می‌یابد. تعویض شمع در موتورهای بنزینی تا 32هزار کیلومتر دوام دارد ولی در موتورهای گازسوز به 120هزار کیلومتر افزایش می‌یابد. از آنجایی که CNG سبب آلودگی یا رقیق شدن روغن موتور نمی‌شود، عمر مفید روغن موتور نیز افزایش می‌یابد. با مصرف CNG سطح درونی موتور نیز تمیز باقی می‌ماند.
با مصرف
CNG شتاب خودرو در مقایسه با بنزین اندکی کاهش می‌یابد که این میزان افت توان موتور را می‌توان با تنظیم کیت CNG  کاهش داد و این میزان افت در رانندگی شهری محسوس نیست.
در ارتفاعات، هوا رقیقتر می‌شود و موتور با سوخت بیشتری کار می‌کند. به علت جریان غنی‌تر و شدیدتر سوخت، قدرت موتور کم می‌شود. در این حالت چون گاز حدود 12درصد حجم ورودی را تشکیل می‌دهد و با کاهش چگالی هوا بر اثر رقیق شدن آن، حجم سوخت پایین می‌آید، توان موتور گازسوز 12 تا 14درصد افت می‌کند. بنا بر این در صورت دوگانه‌سوز بودن خودرو بهتر است در ارتفاعات از سوخت بنزین استفاده شود
.

عوامل اثرگذار بر بازده سوخت
مقادیر ارزش گرمایی خالص بنزین، گازوئیل و
CNG به ترتیب 46، 43و 44 است. تفاوت زیادی بین ارزش گرمایی خالص آنها وجود ندارد اما مقادیر ارزش گرمایی به میزان زیادی به ترکیب سوخت بستگی دارد. در بسیاری از کشورها CNG دارای بهترین ارزش است. پس از آن گازوئیل و در نهایت بنزین قرار دارند.
چنانچه یک موتور بنزینی به سوخت
CNG تبدیل شده باشد به بالاترین بازده دست نخواهد یافت چون ضریب تراکم در سطح مورد نیاز برای سوخت بنزین باقی می‌ماند.
موتورهای گاز سوز که از عملکرد بنزینی تبدیل شده‌اند دارای اگزوزهایی با دمای بیشتر هستند. در موتورهای بنزینی، بنزین تاثیر خنک‌کننده‌ای در سیستم مکش سوخت و سیلندرها دارد اما این مساله برای گاز وجود ندارد. باید توجه داشت که گاز احتراق آهسته‌تری نسبت به بنزین دارد و ممکن است هنگام عبور و خروج از سوپاپها باز هم در حال سوختن باشد
.
کارکرد موتور در دمای بالا، زمان‌بندی نادرست، احتراق گازهای با ترکیب شیمیایی متفاوت مهمترین علل کوبش در موتورهای گاز سوز هستند. بنا بر این گاز طبیعی با درصد بالای متان، کوبش موتورهای گاز سوز را تا حد زیادی کاهش می‌دهد
.

   + سعید ; ٩:٠۱ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٢٦ خرداد ۱۳۸٧
    پيامهاي ديگران ()

از شیمی

در سالنامه آموزش همگانی که هلال احمر ایران چاپ کرد و در نوروز آن را به مسافران می‌داد، آمده است:
هنگام انتشار هر گونه عوامل شیمیایی مانند گازهای سمی، ذرات معلق و... که می‌توانند از طریق یک بمب در هوا پخش شوند، کیسه نایلونی شفافی را که به اندازه سر شماست روی سرتان بکشید و جلوی بینی خود را سوراخ کنید. چند لایه باند زخم‌بندی را روی هم بگذارید و به اندازه دهان و بینی خود قیچی کنید. زغالی را که از پیش آماده کرده‌اید خرد کنید و به صورت دانه‌های ریز دراورید و درون یک لایه از همان باندی که درست کرده‌اید، قرار دهید. سه‌چهارم یک بطری را از آب پر کنید و در آن آنقدرجوش شیرین بریزید تا یک محلول سیرشده از آن درست شود. سپس مقداری از آن را روی ماسک بریزید و آن را خیس کنید. با این کار، شما یک ماسک برای در امان ماندن از گازهای شمیایی درست کرده‌اید.
اگر یادتان باشد در یکی از یادداشتهای قبلی وبلاگ با عنوان شیمی در خانه درباره خواص جوش شیرین نوشته بودم: سدیم بیکربنات (جوش شیرین) می‌تواند لکه‌ها را بزداید، دندانها را تمیز کند، لوله‌ها را ضد عفونی کند، جواهرات را براق کند و درد ناشی از نیش زنبور را آرام کند. به خاموش کردن آتش و از بین بردن بو نیز کمک می‌کند.

   + سعید ; ٥:۳٧ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢٦ فروردین ۱۳۸٧
    پيامهاي ديگران ()

کمی از شیمی

بیشتر ادویه‌جات تند پایه روغنی دارند. چون آب و روغن با هم در نمی‌آمیزند، نوشیدن آب بر دهانی که در اثر خوردن فلفل یا ادویه تند می‌سوزد، بی‌فایده است. بهترین راه حل برای برطرف کردن تندی از دهان خوردن چیزی است که چربی را در خود حل کند و در این میان نان یا هر چیزی که نشاسته داشته باشد نتیجه خوبی به دست می‌دهد. راه حل دیگر پس از خوردن نان نوشیدن شیر است. هر چند که شیر پایه آبی دارد اما ماده‌ای شبیه پاک‌کننده ﴿detergent) دارد که مانند صابون با روغن یا چربی در می‌آمیزد و آن‌را می‌شوید.

   + سعید ; ۱٠:٠٠ ‎ب.ظ ; جمعه ٩ فروردین ۱۳۸٧
    پيامهاي ديگران ()

نقطه جوش

 "می‌دانید که آب در دمای 100درجه می‌جوشد و از طرفی نقطه جوش آب به میزان فشار هوا بستگی دارد. هر چه ارتفاع از سطح دریا بیشتر باشد به علت کاهش فشار هوا، آب در دمای کمتری می‌جوشد. تبتی‌ها که در مناطق بلند زندگی می‌کنند، چایشان را در حالی می‌نوشند که از فرط جوشیدن قل قل می‌زند. در همین حال، بسیاری از تبتی‌ها که به هند جا به جا شدند، هنگام نوشیدن چای در حال جوش در نواحی پست، دچار سوختگی شدند."

شاید باور نکنید آن چه که خواندید برای خود من هم پیش آمده است؛ من که در یکی از بلندترین شهرستانهای ایران زندگی می‌کنم می‌توانم بدون سوختگی لب و دهان چای تازه‌دم بخورم. اما هنگام سفر به شهرهای کم‌ارتفاع ایران مانند قم یا بندرعباس، چای تازه‌دم با وجود اینکه چند دقیقه‌ای هم در هوای آزاد باقی مانده، تمام لب و دهانم را می‌سوزاند. دلیلش را هم که همان اول یادداشت گفتم.

خوش باشید...

   + سعید ; ٩:۱٥ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢ دی ۱۳۸٦
    پيامهاي ديگران ()

از کوزه همان تراود که در اوست.

اصول اولیه انفجار
مواد منفجره، به زبان ساده موادی هستند که در صورت آغاز فرایند، با سرعت بالایی واکنش می‌دهند و حجم زیادی گاز تولید می‌کنند. بطور کلی، انفجار یعنی آزاد شدن مقدار زیادی گاز با سرعت و فشار بالا. این آزاد شدن گاز به نوبه خود می‌تواند موجب پرتاب قطعات و اجسام به اطراف و تبدیل آنها به ترکش شود. مواد منفجره انواع زیادی دارند: شیمیایی، اتمی، پلاسما و...  مواد منفجره شیمیایی از دو جزء اکسنده و سوخت تشکیل شده‌اند. هر ماده سوختنی در دمای مناسب و در کنار اکسیژن آتش می‌گیرد و می‌سوزد؛ اما به علت اینکه در هوا، اکسیژن خالص وجود ندارد، این مواد به‌تدریج می‌‌سوزند. در مواد منفجره در کنار سوخت، ماده اکسنده می‌افزایند. ماده اکسنده، مانند پرمنگنات پتاسیم، هنگام واکنش مقدار زیادی اکسیژن آزاد می‌کند که با سوخت ترکیب شده و موجب واکنش ناگهانی سوختن می‌شود و انفجار به وجود می‌آید. به یاد داشته باشید که مواد منفجره برای واکنش، هوا نیاز ندارند و اکسیژن مورد نیاز خود را از درون خود تامین می‌کنند.
دو نوع ماده منفجره شیمیایی وجود دارد: High Explosive یا مواد درجه بالا و Low Explosive یا مواد درجه پایین. مواد درجه بالا در صورت انفجار با سرعت زیادی به گاز تبدیل می‌شوند و شدت انفجار آنها بسیار زیاد است اما مواد درجه پایین کندتر واکنش می‌دهند. نمونه درجه بالا C4 و درجه پایین باروت است. همچنین حساسیت مواد منفجره با یکدیگر متفاوت است. بعضی از این مواد بقدری حساسند که حتا نشستن یک پشه روی آنها موجب انفجارشان می‌شود و در عوض بعضی از آنها تا 3000 درجه دما را تحمل می‌کنند و منفجر نمی‌شوند. مواد منفجره حساس را با احتیاط زیاد و در مقادیر بسیار کم جابجا می‌کنند و به همین دلیل از آنها برای درست کردن چاشنی استفاده می‌کنند. چاشنی (Detonator) وسیله‌ای است که به وسیله گرما، ضربه یا شوکهای الکتریکی منفجر می‌شود و به نوبه خود موجب انفجار با حساسیت کمتر می‌شود.
یک بمب به طور کلاسیک از اجزای زیر تشکیل می‌شود: چاشنی، ماده انفجاری و پوشش. چاشنی به وسیله مکانیسم دلخواه از قبیل فتیله، تایمر الکتریکی یا ساعتی منفجر می‌شود و خود موجب انفجار ماده اصلی می‌شود. اگر ماده منفجره بدون پوشش باشد، شدت انفجار و تخریب آن زیاد نخواهد بود و محوطه کوچکی را تخریب می‌کند؛ به همین دلیل است که بمبها را درون پوششهای فلزی با قطرهای گوناگون قرار می‌دهند. ماده منفجره مقدار زیادی گاز آزاد می‌کند و چون این گاز راه فراری ندارد موجب تکه تکه شدن پوشش فلزی می‌شود و آسیب زیادی به اطراف می‌زند.

«به علت مسائل امنیتی، امکان توضیحات بیشتر وجود ندارد.»

   + سعید ; ۸:٢٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

از هرچه بگذریم سخن شیمی خوشتر است!

چسبها
هر چند چسب بیشتر برای آبنوس‌کاران و صحافان و برای چسباندن قطعات چوبی یا کاغذی به کار می‌رفت، اما بتدریج دامنه کاربرد آن گسترش یافت، به طوری که امروزه به جای استفاده از میخ، پیچ، بست و... برای چسباندن قطعه‌های فلزی، چوبی و کائوچویی، از بخاری گرفته تا ساخت اسباب‌بازی، صنایع مونتاژ و حتا برخی از قسمتهای هواپیماهای مافوق صوت، چسبهای گوناگون و ویژه‌ای که ساخته می‌شوند، به کار می‌روند.

طبقه‌بندی چسبها
۱) چسبهای گیاهی
شامل چسب نشاسته، دکسترین، سرشیم، دکسترین و نشاسته که از چسبهای محلول در آب‌ هستند و برای چسباندن کاغذ، مقوا، چوب و ... به کار می‌روند.
۲) چسبهای حیوانی
ژلاتین که از اندام جانوران از جمله استخوان تهیه می‌شود و قدرت چسبانندگی آن از چسبهای گیاهی بیشتر است و بیشتر برای ساخت فیلم عکاسی و پوشش کپسول موارد دارویی کاربرد دارد. سرشیم حیوانی که مانند ژلاتین است ولی درصد گلوبین آن کم است و از استخوان، پوست و یا شیر جانوران تهیه می‌شود و در نجاری، کارتن سازی، کبریت‌سازی، تهیه کاغذ سمباده و غیره به کار می‌رود.
۳) چسبهای کانی
مانند فسفاتها و سیلیکاتهای قلیایی که در چسباندن اشیای سرامیکی، کوارتزی و شیشه‌ای کاربرد دارند و برخلاف چسبهای گیاهی و حیوانی در برابر گرما و آب مقاوم‌اند. از این رو از آنها در ساختن اجاقهای برقی و گازی و آجرهای نسوز استفاده می‌شود.
۴) چسبهای سنتزی
الاستومرها: شامل چسبهای کائوچویی که در صنایع کشتی‌سازی و هواپیماسازی کاربرد دارند. مانند چسب لاستیک که محلول کائوچو در بنزین است و یا چسب «اوهو» و مشابه آن که از مشتقات وینیلی در حلالهایی مانند استون و استو استیک اسید به دست می‌آید. این نوع چسبها توانایی چسباندن همه چیز غیر از لاستیک را دارند. از این رو، کاربردهای گوناگون و مهمی در صنعت، تجارت و خانه‌ها پیدا کرده‌اند.
ترموپلاستها: که شامل پلی‌اکریل و سیانو اکریلاتها هستند که به «چسب فوری» شناخته می‌شوند و پیوند محکمی بین قطعات گوناگون ایجاد می‌کنند؛ در حد چسبهای اپوکسی.
چسب اپوکسی: که از تراکم دی فنیلو پروپان و اپیکلر هیدرین ساخته می‌شود. نوعی از آن که به نام چسب دوقلو متداول است دارای دو قسمت است: یکی ماده چسب‌دار و دیگری یک کاتالیزور که موجب تغییر در ماده چسب‌دار و چسبانندگی آن می‌شود. چسبانندگی چسب اپوکسی بسیار زیاد است و در هواپیماسازی، ساختن اتاق خودروها، و پل‌سازی کاربرد دارد.
نوار چسبها: جنس این نوع نوارها ممکن است از پارچه، کاغذ، طلق، و یا پلاستیک پلی‌کلرید وینیل باشد که به چسبهایی مانند چسبهای کائوچویی و سرشیم آغشته شده‌اند.
چسب بتونه‌ای
بتونه‌ها، خمیرهای نرم و چسبناکی‌اند که به کندی در هوا خشک می‌شوند و برای پرکردن شکافها و سوراخها بویژه در بخاری مصرف می‌شود. مهمترین انواع بتونه‌ها عبارتند از:
بتونه شیشه: که از مخلوط پودر کلسیم کربنات و روغن کتان تهیه می‌شود و در هوا به سرعت خشک و سخت می‌شود. اما پس از سخت شدن، دوباره در روغن کتان به صورت خمیر نرم و قابل استفاده در می‌آید.
بتونه آبی: که در تهیه آکواریم کاربرد دارد و از مخلوط کردن پودر اکسید سرب (PbO) با روغن کتان بدست می‌آید.
بتونه گلسیرین و اکسید سرب: از اختلاط اکسید سرب و گلسیرین تهیه می‌شود و در مقابل آب، اسید و قلیا مقاوم است و پس از 45 دقیقه سفت می‌شود و برای بتونه کردن چوب، شیشه، چینی، سرامیک و اشیای سنگی مصرف دارد.
گرد بتونه: که به صورت آرد سفید رنگی شامل چهار قسمت گچ پخته و یک قسمت صمغ عربی است و هنگام استفاده آن را در آب و یا محلول بوریک اسید به صورت خمیر در می‌آورند و با آن اشیای ظریف ساخته شده از سنگ سفید، چینی و شاخ سفید را بتونه می‌کنند.

   + سعید ; ۸:۳٢ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٠ مهر ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

شیمی و آتش نشانی

آتش خاموش‌کن‌ها بسته به کاربردی که دارند، شامل مواد شیمیایی گوناگونی هستند. خاموش‌کنهای دستی که بیشتر در فروشگاهها به فروش می‌رسند و در آشپزخانه‌ها و گاراژها استفاده می‌شوند، با نیتروژن (N2) یا کربن دی‌اکسید تحت فشار معین، پر شده و با ایجاد جریــانی از عامل خاموش‌کننده، از گسترش آتش‌سوزی جلوگیری می‌کنند. در اینجا ماده خاموش‌کن ممکن است پودر پتاسیم هیدروژن کربنات (KHCO3)، آب مایع یا یک عامل پیشران مانند فلوئورو کربن باشد. بهترین و معروفترین فلوئورو کربن به کار رفته تاکنون برومو کلرو دی‌فلوئورو کربن (CF2ClBr) بوده است که به عنوان هالون 1211 شناخته می‌شود.
بر اساس یک توافقنامه جهانی،‌ از سال 1994 تولید همه انواع هـــالونها متوقف شده است، زیرا اتمهای برم و کلر موجود در آنها می‌توانند با مهاجرت به لایه استراتوسفر و ایجــاد یک چرخه کاتالیزی، با لایه ازن واکنش بدهند و آن‌را تخریب کنند.
بسیاری از آتش خاموش‌کن‌ها نیز برای جلوگیری از آتش‌سوزی ساختمانها و اماکن بزرگ دیگر به کار می‌روند. آب‌پاشهای سقفی و دیواری رایجترین نوع سیستمهای ثابت هستند زیرا ارزان و قابل اطمینانتر بوده و برای مردم عوارض جانبی به همراه ندارند. اما خسارتهای ناشی از خود آب را هم نباید نادیده گرفت؛ برای مثال در یک اتاق کامپیوتر، یا در جایی که فضای قابل توجهی ندارد و نگهداری مقادیر زیاد آب امکان‌پذیر نیست (مانند هواپیما) نباید از آب برای خاموش کردن آتش استفاده کرد. دراین حالات، در ترکیب شیمیـــــــایی  آتش خاموش‌کن‌ها از مواد متفاوتی استفاده می‌شود. برخی از آتش خاموش‌کن‌ها با کمک یک گاز مانند CO2  به مقابله با آتش می‌روند ولی مقادیر زیاد این گاز سمی است، بنابراین در محلی که افراد حضور دارند نمی‌توان از این گاز استفاده کرد. ماده دیگر برومو تری‌فلوئورو متان (CF3Br یا هالون 1301) یک خویشاوند نزدیک هالون 1211 است که دمای جوش و خاصیت سمی کمتری نسبت به آن  دارد، این ویژگیها از هالون 1301 یک ماده شیمیایی مناسب در آتش نشانی ساخته‌اند، به ویژه در مکانهـایی که استفاده از سیستمهای آب‌پاش جایز نیست. دولتمردان و پژوهشگران صنایع برای جلوگیری از تولید هالونها و به کارگیری جایگزینهای مناسب برای آنها تلاشهایی داشته‌اند ولی تا به حال موفق به یافتن جایگزینی نشده‌اند، که از یک سو سازگار با محیط زیست و از سوی دیگر دارای همه ویژگیهای مثبت هالون 1211 و هالون 1301باشد. هرچند اتمهای برم و کلر موجود در مولکولهای هالون از رایجترین دشمنان ازن هستند ولی به شدت در برابر گسترش آتش عمل می‌کنند؛ این اتمها در دمای بالای آتش از مولکول هالون جدا می‌شوند و با هجوم سریع به اتمهای هیدروژن H2که عامل تداوم یافتن واکنش زنجیری احتراق هستند، آنها را می‌ربایند و با اجرای نقش کاتالیزی خود، چرخه ایجاد مولکولهای HCl و HBr را پی‌ریزی می‌کنند. افزون بر این، در این چرخه اتمهای Cl و Br با ربودن اتمهای فعال هیدروژن، آنها را به مولکولهای پایدار H2  تبدیل می‌کنند و به این ترتیب واکنش زنجیری احتراق متوقف می‌شود.
سازندگـــان مواد آتش نشان برای کاهش پیامدهای زیست محیطی هالونها، خانواده جدیدی از مواد شیمیایی را معرفی کرده‌اند که اتمهای کلر و برم در ساختمان خود ندارند و هیدرو فلوئورو کربن‌ یا (HFCs) نامیده می‌شوند که در ویژگیهای فیزیکی مانند هالون‌ها بوده ولی قادر به تخریب لایه ازن نیستند. این مواد به دلیل نداشتن اتمهای کلر و برم در ساختار شیمیایی خود نمی‌توانند به خوبی هالون‌ها، در واکنش زنجیری سوختن اختلال ایجاد کنند. خاموش‌کن‌های محتوی هیدرو فلوئورو کربن‌ها در جذب گرمای محیط و کم کردن میزان اکسیژن، مانند CO2  و N2 عمل می‌کنند.
تا به حال کارخانه‌های زیادی محصولات گوناگونی از هیدرو فلوئورو کربن‌ها را برای بکار گیری در مصارف گوناگون تولید کرده‌اند، از آن جمله می‌توان به CHF3 ،C2HF5 و C3HF7  اشاره کرد. پژوهشگران به طور جدی به دنبال مواد متفاوتی شامل آمیزه‌ای از ترکیبات آهن، فسفر و هیدرو فلوئورو کربن‌ها هستند که نسبت به مواد شیمیایی کنونی، توانایی بیشتری در مقابله با آتش داشته باشد. برای مثال، بکارگیری یک  ماده پیشران جامد برای ایجاد مخلوط گازی بی‌اثر (به همان صورت که در کیسه هوای خودروها به کار می‌رود.) نمونه‌ای از آنهاست. چنین سیستمی، به محض فعال شدن، می‌تواند به سادگی خاموش کردن یک شمع با دمیدن یک فرد، آتش سوزیهای بزرگ را مهار کند.

فرستنده: احمد رحمانیان

   + سعید ; ۱٢:٢٩ ‎ب.ظ ; شنبه ۳۱ تیر ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

شیمی عکاسی (بخش پایانی)


فرایند ظهور رنگی
در سال 1879م، دیده شد که برخی از محلولهای آشکارساز، هنگام ظهور موجب سخت شدن ژلاتین نیز می‌شوند. میزان سخت شدن ژلاتین و ضخامت آن، با مقدار نقره‌ای که هنگام ظهور به تصویر قابل دیدن تبدیل می‌شود، نسبت مستقیم دارد. ژلاتین سخت نشده در قسمتهای بدون تصویر را می‌توان با آب گرم 120فارینهایت شست و از بین برد. نتیجه کار، به صورت تصویر برجسته ژلاتین به جا می‌ماند. این عمل را "ظهور برجسته" می‌نامند و اهمیت زیادی در عکاسی رنگی دارد.
در ظهور برجسته، عمل اکسایش باید آزاد باشد تا محلول، عملیات لازم را روی ژلاتین انجام دهد و آن را سخت کند.
اگر تصاویر برجسته ژلاتین در محلولهای مناسب قرار گیرند، می‌توانند نسبت به ضخامت خود، مقداری رنگ جذب کنند و رنگ جذب‌شده را به سطح مناسبی که در تماس کامل با خطوط برجسته تصویر قرار می‌گیرد، انتقال دهند.
در ظهور رنگی، نقره (در امولسیون) به نسبت نوری که به هالیدهای نقره تابیده است، آزاد می‌شود و همزمان با آن، مواد فرعی تولید شده در اثر اکسایش محلول ظهور، با جفتگرهای رنگی (کوپلرها) واکنشهایی انجام می‌دهد و در نتیجه تصویر رنگی به نسبت مقدار نقره آزادشده، به دست می‌آید. بنا بر این، در ظهور رنگی تصویری که ایجاد می‌شود متشکل از نقره و مواد رنگی به نسبتی است که نور به هالید تابیده است.
لازم به یادآوری است که قسمتی از مولکول جفتگرها در به وجود آوردن مواد رنگی و قسمت دیگر آن، در تولید ماده‌ای محلول و نفوذپذیر در امولسیون نقش دارد. نوع جفتگر و محلول ظهور، در ثبات رنگ و حلال بودن آن تاثیر بسزایی دارند. آلفا نفتول و کلرو آلفا نفتول دو نمونه‌ای از جفتگرهای رنگی هستند.

محلولهای ظهور رنگی
بطور کلی، یک محلول ظهور رنگی دارای همان ترکیباتی است که یک محلول ظهور سیاه سفید دارد. ترکیباتی چون عامل آشکارساز، فعال کننده، نگهدارنده و عامل ضدخفگی و غیره. البته محلول ظهور دارای ترکیبات اضافی دیگری است، حتا اگر جفتگرهای رنگی درون امولسیون باشند.

عامل ظهور رنگی: برای عکاسی رنگی، عامل ظهور ویژه‌ای نیاز است که بتواند به واسطه اکسایش، با جفتگیرهای رنگی ترکیب شده و تصویر رنگی را به وجود آورد. برای نمونه، دی متیل پارا فنیلن دی‌آمین را می‌توان نام برد.
عامل تشدید کننده: الکل بنزیلیک، برای تسریع نفوذ عامل آشکارساز به همه لایه‌های امولسیون رنگی به کار می‌رود و برای حل کردن هالیدهای نقره از سولفات اتیلن دی‌آمین استفاده می‌شود.
عامل فعال کننده: برای این کار، از دو ماده قلیایی، سود سوزآور و فسفات تری سدیک استفاده می‌شود.
عامل نگهدارنده: اگر چه در محلولهای ظهور رنگی، سدیم سولفیت به عنوان ماده نگهدارنده به کار می‌رود، اما فعالیت آن خیلی کمتر از محلولهای ظهور سیاه‌سفید است.
عامل ضد خفگی: پتاسیم برمید یا پتاسیم یدید با فعالیت کمتر در مقایسه با محلولهای سیاه‌سفید، به عنوان عامل ضد خفگی به کار برده می‌شود.
جفتگر کمکی: در بسیاری از ظهورهای رنگی، کنترل میزان تباین رنگها مشکل است. به همین جهت، ترکیبات خاصی چون سیترازینیک اسید را می‌توان به محلول ظهور افزود تا با برخی از ترکیبات حاصل از اکسایش درون محلول ترکیب شده و ماده بی‌رنگی تولید کند. این عمل، میزان نقره و رنگهای حاصل از آن را در تصویر کنترل کرده و بنا بر این میزان تباین تصویر رنگی کنترل می‌شود.

   + سعید ; ۸:٥٢ ‎ب.ظ ; شنبه ٦ خرداد ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

شیمی عکاسی (بخش۱)

فرآیندی که در آن، انرژی تابشی در مواد حساس به نور تاثیر کرده و تصویر ضبط می‌شود، به همراه یک رشته عملیات تکمیلی برای پایداری و ماندگاری تصویر، عکاسی نامیده می‌شود. در اصل، عکاسی به معنای نوشتن با نور یا "فوتوگرافی" است.

تصویر

مراحل عکاسی به ترتیب عبارتند از: ۱)نوردهی، ۲)ظهور، ۳)ثبوت و ۴)شستشو.

۱) نوردهی
در پی تاباندن نور روی سطح حساس، تصویری پدید می‌آید و ثبت می‌شود که آن‌را "تصویر مخفی" می‌نامند. تصویر مخفی، دیده نمی‌شود و تنها با به کارگیری روشهای ویژه بعدی یعنی عمل ظهور، می‌توان آن را دید؛ در حقیقت، هنگامی که مواد عکاسی (فیلم تخت، فیلم حلقه‌ای یا کاغذ) نور می‌بینند، هالیدهای نقره درون امولسیون آنها دستخوش واکنشهای شیمیایی می‌شوند و تصویر مخفی به وجود می‌آید که بعد در عمل ظهور قابل دیدن می‌شود.

امولسیونهای عکاسی
خمیرمایه به دست آمده از پخش یکنواخت هالیدهای نقره (کلرید نقره یا برمید نقره یا یدید نقره) در ژلاتین، "امولسیون عکاسی" ‌نامیده می‌شود. تهیه امولسیون یکی از کارهای دقیق و حساس در عکاسی است و واکنش شیمیایی آن که اساس تولید امولسیون عکاسی می‌باشد، عبارت است از:

AgNO3 + KCl = AgCl + KNO3

برای تهیه امولسیون به شکل ساده آن، محلول ده درصد نیترات نقره به محلولی که شامل ژلاتین و کلرید پتاسیم است، ‌افزوده می‌شود و آن‌را به‌شدت به هم می‌زنند؛ به این ترتیب، بلورهای بسیار ریز کلرید نقره (AgCl) به تدریج و به مقدار زیاد بدست می‌آید. سپس امولسیون به دست آمده را تا دمای حدود 33 درجه سانتی‌گراد، برای چندین ساعت گرما می‌دهند. در این عمل بلورهای هالید نقره (کلرید نقره) که بسیار ریز و دارای حساسیت کم هستند در محلول حل شده و به دانه‌های بزرگتر تبدیل می‌شوند که این دانه‌ها هم یکنواخت‌تر و هم نسبت به نور حساستر هستند. همه این کارها فقط با وجود ژلاتین انجام‌شدنی است.
برای تکمیل امولسیون، مواد شیمیایی دیگری مانند سخت‌کننده برای جلوگیری از شل شدن و حل شدن امولسیون در مرحله ظهور، حساس‌کننده برای افزایش حساسیت امولسیون به رنگهای طیف نور و غیره به آن می‌افزایند. سپس امولسیون آماده شده برای مصرف، نسبت به نوع کاربرد آن، روی سطوحی چون شیشه، فیلم و کاغذ و ... مالیده و بسته‌بندی می‌شود.
اگر در تهیه امولسیون، به جای KCl، برمید پتاسیم به کار برده شود، برمید نقره و یا یدید نقره تولید می‌شود که آنها نیز به نور حساس هستند. این هالیدهای نقره از اجزای اصلی امولسیونهای عکاسی هستند و حساسیت آنها به نور به ترتیب در کلرید، برمید و یدید افزایش می‌یابد. بنا بر این می‌توان گفت که امولسیون مصرفی در ساختن فیلمها، بیشتر از برمید نقره و گاهی هم در صد کمی از یدید نقره ساخته می‌شود.
هالیدهای نقره تنها بخشی از طیف نور یعنی طول موجی در حدود 500 میلی‌میکرون را جذب می‌کنند و با افزودن مواد حساس‌کننده، حساسیت امولسیون به نور بیشتر می‌شود. برای مثال پاره‌ای از مواد آلی، امولسیون را نسبت به پرتو فرابنفش حساس می‌کنند و برخی از این مواد حتا می‌توانند حساسیت فیلم را تا طول موج 1250 میلی میکرون گسترش دهند. بسیاری از این امولسیونهای حساس به پرتو فرابنفش در عکسبرداری هوایی، ستاره‌شناسی و دیگر پژوهشهای علمی و فنی که به عکسبرداری نیاز دارند، اهمیت بسیاری دارند.

۲) ظهور
فرایندی که در آن، در اثر واکنشهای شیمیایی بین «محلولهای ظهور» و نمکهای نقره نوردیده درون امولسیون، تصویر مخفی به تصویر دیدنی تبدیل می‌شود، ظهور نامیده می‌شود. تصویر مخفی، از بلورهای بسیار ریز نورخورده نمکهای نقره تشکیل شده است و هنگامی که با محلولهای ظهور تماس داده می‌شود، هالیدهای نقره، به نقره آزاد کاهیده می‌شوند و از تجمع نقره آزاد، تصویر شکل می‌گیرد و عامل ظهور نیز اکسید می‌شود.

محلولهای ظهور عکاسی
محلولهای ظهور، امولسیونهای سیاه و سفید گوناگونی هستند و برای هر کاری از محلول ویژه‌ای استفاده می‌شود؛ ولی به طور کلی این محلولها، حاوی مواد زیر می‌باشند:
الف) حلال: برای مخلوط کردن مواد شیمیایی یک فرمول ظهور، از آب به‌عنوان حلال استفاده می‌شود تا محلول به دست‌آمده بتواند در امولسیون نفوذ کند و جذب آن شود. در برخی از موارد خاص، حلال دوم و یا سومی نیز لازم است تا مواد شیمیایی در آنها محلول بمانند؛ برای مثال دی‌اتیلن گلیکول که به عنوان نگهدارنده مواد آلی به کار می‌رود.
ب) عامل ظهور: ترکیبات شیمیایی پیچیده آلی هستند که وقتی در محلول ظهور حل می‌شوند، می‌توانند هالیدهای نقره نورخورده را آشکار کنند و با هالیدهای نور نخورده هیچ واکنشی ندهند. به عبارت دیگر، آنها کاهنده هستند و الکترونهای لازم برای کاهش یونهای نقره و تبدیل آنها به فلز نقره را فراهم می‌کنند. بیشتر عوامل ظهور که از آنها استفاده می‌شود، از خانواده بنزن هستند و عبارتند از: هیدروکینون، اِلون با نام شیمیایی پارا آمینو فنل، کتکول C4H4(OH)4، دیانول، دولمی (C6H3OH (NH3Cl، کودورول، آمیدول، گلیسین، متول و...
ج) عامل نگهدارنده: سدیم سولفیت (Na2SO3) است و از اکسایش محلول ظهور و تیره شدن رنگ آن جلوگیری می‌کند. رنگ محلول ظهور اگر چه سرانجام با استفاده آن تغییر می‌کند، اما وجود نگهدارنده در محلول سبب می‌شود که مقدار بیشتری امولسیون نوردیده آشکار شود و رنگ آن هم دیرتر تغییر کند.
د)مواد فعال‌کننده: در محلولهای خنثی، بسیاری از عوامل ظهور نمی‌توانند هالیدهای نقره نوردیده را آشکار کنند؛ به همین دلیل، از مواد قلیایی ویژه‌ای استفاده می‌شود تا عوامل ظهور را فعالتر کنند. فعالیت عامل ظهور به نوع مواد قلیایی و قدرت قلیایی آنها بستگی دارد. معمولترین فعال‌کننده‌ها به ترتیب افزایش قدرت قلیایی عبارتند از: براکس (Na2B4O7,10H2O)، کدالک(NaBO4,4H2O) و سدیم کربنات و سود سوزآور. سدیم سولفیت که به عنوان نگهدارنده است، خاصیت قلیایی ضعیفی دارد و به همین دلیل در پاره‌ای موارد از ماده قلیایی دیگری استفاده نمی‌شود.
هـ) مواد مانع شونده (ضد خفگی): بیشتر از برمید پتاسیم به عنوان عامل ضدخفگی استفاده می‌شود. ماده ضدخفگی، ظهور هالیدهای نقره نور ندیده که ظهورشان سبب خفگی امولسیون می‌شوند را به تاخیر می‌اندازد و یا از آن جلوگیری می‌کند. یونهای برم حاصل از یونش برمید پتاسیم به سطح بلورهای نقره جذب شده و موجب کاهش اثر محلول ظهور روی هالیدهای نقره نور ندیده می‌شوند و بنا بر این از ظهور بی‌مورد آنها جلوگیری و حالت خفگی امولسیون از بین می‌رود.
و) اجزای ترکیبی دیگر: مواد دیگری نیز گهگاه برای مقاصد خاصی به محلول ظهور افزوده می‌شوند: برای مثال هنگامی که محلول ظهور در دمای زیاد به کار رود، به آن سدیم سولفات (Na2SO4) می‌افزایند تا از حل شدن ژلاتین در محلول و از هم پاشیدگی امولسیون جلوگیری شود. در محلولهای ظهور رنگی از مواد شیمیایی آلی پیچیده‌ای به نام "کوپلر جفتگر" استفاده می‌شود.

3) ثبوت
در پی نوردهی، تنها بخشهایی از مواد حساس به نور، به تصویر مخفی تبدیل شده که پس از ظهور نمایان می‌شوند. بخشی که نور ندیده و در مرحله ظهور تغییری نکرده است، با نوردهی دوباره، سیاه می‌شود. برای جلوگیری از این امر، از محلولهای شیمیایی به نام "حمام ثبوت" استفاده می‌شود. در واقع هدف از به کار بردن حمام ثبوت این است که هالیدهای نقره نور ندیده را از امولسیون جدا کرده و بدین وسیله تصویری پایدار و همیشگی به دست آید.
حمامهای ثبوت حاوی ترکیبات زیر می‌باشند: سدیم تیوسولفات Na2S2O3,5H2O (موسوم به هیپو) و آمونیوم تیوسولفات NH4)2S2O3 ) برای حل کردن هالیدهای نقره، استیک اسید برای خنثی کردن ماده قلیایی که ممکن است از محلول ظهور به محلول ثبوت انتقال یابد، سدیم سولفیت به عنوان ماده نگهدارنده، زاجها به عنوان سخت‌کننده امولسیون برای جلوگیری از به وجود آمدن آسیبهای فیزیکی مانند خراش و غیره هنگام شستشو، بافرها برای ثابت نگه داشتن PH محلول.

حل شدن هالیدهای نقره نور ندیده
ترکیب هیپو، با یونهای نقره ترکیب ثابتی به وجود می‌آورد که این ترکیب از تمرکز یا افزایش تعداد یونهای نقره آزاد در محلول جلوگیری می‌کند. این امر سبب می‌شود که برمید نقره و دیگر هالیدهای نقره، به تدریج و همیشه در محلول حل شده و در نتیجه، سدیم و آمونیوم موجود در محلول ثبوت، مانند حلال هالیدهای نقره عمل کنند.

۴) شستشو
در فرایند عکاسی، از آب جهت زدودن مواد شیمیایی که در هر مرحله، درون امولسیون به وجود می‌آیند و برای منتقل نشدن آنها به مراحل بعدی که سبب آلودگی می‌گردد، استفاده می‌شود. همچنین از آب برای شستشوی نهایی نیز استفاده می‌شود تا مواد شیمیایی باقیمانده در امولسیون از آخرین مرحله (مرحله ثبوت) نیز از بین بروند و  تصویر را به تدریج خراب نکنند.
تصویری که طی مراحل بالا به دست می‌آید، مانند "موضوع" نیست؛ یعنی آنچه که سفید است، در تصویر تیره و آنچه تیره و سیاه است، در تصویر سفید دیده می‌شود. این محصول را "نگاتیو" یا تصویر منفی می‌نامند که باید با عمل چاپ، تصویری به دست آید تا شبیه موضوعی دیده شود که از آن عکسبرداری شده است. (تصویر مثبت)

ظهور مثبت (ریورسال)
فرایند ظهور مثبت، تصویری مانند موضوع عکسبرداری را پدید می‌آورد. از این فرایند در تولید فیلمهای آماتوری عکاسی، اسلایدهای سیاه سفید، تکثیر نسخه‌های خطی و مانند آن در کارهای گرافیک، طراحی و چاپ و در پاره ای موارد در فیلمهای رنگی سینمایی و ساخت اسلایدهای نمایش استفاده بسیاری می‌شود. در فرایند ظهور مثبت، برگردان (ریورسال) تصاویر منفی به روشهای خاصی شستشو داده می‌شوند و از بین می‌روند و به دیگر مواد حساس نور نخورده، دوباره در شرایطی نور داده شده و به جای آنکه عمل ثبوت روی آنها انجام گیرد، مرحله ظهور ادامه می‌یابد. تصویر نهایی در این صورت شبیه موضوع اصلی خواهد شد.

.......................................................................

   + سعید ; ۸:٥٤ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢٥ اردیبهشت ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

رنگ مو

یادداشت زیر را از یکی از وبلاگهای شیمیایی! گرفتم و با وجود این که پر محتوا و پر بار نیست، ارزش یک بار خواندن دارد:
امروزه بیش از 75 درصد خانمها و شمار زیادی از آقایان موهای خود را رنگ می‌کنند. اولین رنگ موی بی‌خطر در سال 1909 توسط شیمیدان فرانسوی به نام یوگن شالر با استفاده از پارا فنیلن دی آمین ساخته شد. این فرایند نتیجه زنجیره‌ای از واکنشهای شیمیایی بین مولکولهای مو و رنگدانه‌ها درحضور پر اکسید و آمونیاک می‌باشد.
بخش عمده مو از کراتین ساخته شده است؛ کراتین نوعی پروتئین است که در پوست و ناخنها نیز یافت می‌شود. دو پروتئین دیگر نیز در مو وجود دارد که نسبت کمی آنها در موی هر فرد رنگ طبیعی موهای او را تعیین می‌کند. یوملانین سبب ایجاد رنگهایی با درجه مشکی تا قهوه‌ای می‌شود در حالی که فائو ملانین مسئول ایجاد رنگهایی در محدوده طلایی تا قرمز می‌باشد. حال اگر هیچ کدام از این دو نوع ملانین وجود نداشته باشند موها به رنگ سفید یا خاکستری در می‌آیند.
رنگهای طبیعی: انسانها از هزاران سال پیش موهای خود را با استفاده از رنگهای طبیعی و معدنی رنگ می‌کردند؛ برخی از مواد طبیعی شامل رنگدانه هستند (مانند حنا و پوست گردو) و برخی دیگر نیز شامل سفید کننده‌های طبیعی می‌باشند که موجب ایجاد واکنشهایی می‌شوند که رنگ مو را تغییر می‌دهند. رنگهای طبیعی محور مو را با رنگ می‌پوشانند و برخی از این رنگها پس از چند بار شستشوی مو از بین می‌روند، ولی لزوما بی‌خطرتر از رنگهای شیمیایی نیستند. البته به طور قاطع نمی‌توان رنگهای طبیعی را به رنگهای شیمیایی ترجیح داد به ویژه که ممکن است عده‌ای به آنها آلرژی داشته باشند.

   + سعید ; ٤:۱٢ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢۱ اردیبهشت ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

گریس و ساختار آن

گریس ماده‌ای جامد یا نیمه‌جامد است که از ترکیب یک ماده پرکننده و صابون (Thickener) درون روغن به دست می‌آید. البته ممکن است مواد دیگری که بتواند بر ویژگیهای آن بیفزاید نیز به کار رود. روغنهای معدنی (مشتقات نفتی) و یا سنتتیک، ماده اصلی تشکیل‌دهنده گریس است که حدود 80 درصد آن را تشکیل می‌دهند و نقش مهمی در قوام آن دارند. اگر این ماده با کیفیت نامناسب استفاده شود، ساختار گریس بسیار ضعیف و ناپایدار شده و در شرایط سخت به صورت دو فاز (روغن و صابون) در می‌آید و به قطعات و ماشین‌آلات صدمه بسیار می‌زند. دیگر ماده تشکیل‌دهنده گریس، صابون است که آن نیز دارای انواع گوناگون می‌باشد. برای ساخت گریس، صابون درون روغن به وسیله گرما ترکیب و پخته می‌شود. دراین مرحله، صابون در روغن بلوری شده و پس از به وجود آمدن الیاف، ترکیبی به صورت ژلاتینی به دست می‌آید؛ سپس گریس در دمای قابل تخلیه درون ظروف تخلیه می‌شود.
لازم به ذکر است که در برخی از انواع گریس تشکیل این رشته‌ها درون گریس، بعد از پایان پخت تا مدت طولانی ادامه می‌یابد.
نامگذاری: گریس را با پایه صابونی آن می‌شناسند. عمده‌ترین صابونهای سازنده گریس عبارتند از: صابون کلسیم (در گریسهای کاپ وشاسی)، سدیم (در گریسهای R.B.B ، فایبر یا با نام تجاری والوالین)، صابون لیتیم (در گریسهای مالتی پرپوز و ماهان)، غیر آلی (در گریس نسوز یا بنتون) و صابونهای دیگر مانند آلومینیوم.
ساخت صابون: این ماده خود نیز از پخت چربیها (اسیدهای چرب) و مواد قلیایی به دست می‌آید. صابون در بسیاری از گریسها بایستی از قبل آماده شود. برای همین، مواد اولیه درون دستگاه پخت صابون به نام اتوکلاو تزریق می‌شوند و پس از بسته شدن دستگاه، مانند زودپز تحت فشار قرار می‌گیرند. این دستگاه دارای دیواره‌ای گرمکن از نوع روغن داغ بوده و دمای پخت آن حدود 300 درجه سانتی‌گراد است. همچنین اتوکلاو دارای همزنی است که در زمان پخت برای یکنواختی کامل مواد از آن استفاده می‌شود. بدین ترتیب ساخت صابون با انجام آزمایشها و نمونه‌برداری تا به دست آمدن نتیجه کامل ادامه می‌یابد.
ساخت گریس: پس از پایان ساخت صابون، مواد به درون دستگاه پخت گریس به نام «کتل» انتقال یافته و سپس روغن به آن افزوده می‌شود. این دستگاه مشابه اتوکلاو عمل می‌کند با این تفاوت که تحت فشار نیست. هنگام پخت، صابون درون روغن به صورت بلورهای ریز درآمده و مخلوطی به حالت ژلاتینی به وجود می‌آورد. رشد بلورها در روغن از حساسترین مراحل پخت گریس است. اگر از مواد اولیه به ویژه روغن پایه نامرغوب استفاده شود، ساختار بلورهای به وجود آمده ضعیف شده و در شرایط عادی یا سخت، صابون از روغن جدا و گریس خاصیت روانکاری خود را از دست می‌دهد.
بلورها: نوع و اندازه بلورها عمده‌ترین عامل ساختار گریس است. به طور کلی آنها به سه گروه الیاف بلند، متوسط و کوتاه طبقه‌بندی می‌شوند. ضخامت این رشته‌ها از 100 تا 0/012 میکرون متفاوت است. هر چه نسبت طول رشته‌ها به قطر آنها بیشتر باشد گریس از قوام بهتری برخوردار است.
رنگ: رنگ گریس به روغن پایه و صابونی که با آن ساخته شده‌است، بستگی دارد. ممکن است برخی تصور کنند که رنگ روشنتر نشانه مرغوبیت گریس است، اما این درست نیست و این ویژگی نقشی در مرغوبیت گریس ندارد. 
پرکننده‌ها: این مواد برای کاربردهای خاصی به صورت جامد و یا مایع به گریس افزوده می‌شوند. برای مثال، ادتیوهای افزاینده تحمل فشار (EP) از جمله رایجترین آنها هستند.
طول عمر گریس از مهمترین پرسشهای مصرف‌کنندگان است. به طور معمول بیشتر شرکتهای سازنده دستگاهها، دستورهای گریس‌کاری و نوع آن را تعیین می‌کنند. در صورت دسترسی نداشتن به اطلاعات در این مورد، مراجعه به کاتالوگهای سازندگان گریس برای انتخاب گریس مناسب بهترین روش است.
لازم به ذکر است که به علت چسبندگی گریس، بیشتر ذرات آلاینده که در گریس باقی می‌مانند در صورت عدم تعویض به موقع، موجب ساییدگی و خوردگی بیشتر قطعه می‌شوند. گریس مانند روغن باید تعویض شود و فاصله زمانی تعویض به نوع کاربرد آن بستگی دارد و این عمل موجب روانکاری بهتر، طول عمر و تضمین سلامت دستگاهها می‌شود.

   + سعید ; ۱٢:٥٧ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢۸ فروردین ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

شمع را با آب روشن کنید.

شمعی را به دوستانتان نشان دهید. به آنها بگویید که می‌خواهید شمع را روشن کنید ولی کبریت ندارید. مسلما عده‌ای تلاش می‌کنند که به شما کبریت بدهند، ولی شما قبول نکنید و به آنها بگویید راضی به زحمت شما نیستم و شمع را با آب روشن می‌کنم! برای این کار لیوانی را پر از آب کنید، سپس مقداری از آن را بخورید تا همه متوجه شوند که آب معمولی است. حالا انگشت خود را در آب فرو برده و سپس روی فتیله شمع بگیرید تا یک قطره از آب روی آن بچکد، دوستانتان در کمال شگفتی می‌بینند که شمع روشن می‌شود.
فکر می‌کنید علت آن چیست؟
شما از قبل یک تکه پتاسیم کوچک را در لابلای تارهای فتیله شمع گذاشته‌اید و وقتی یک قطره آب روی آن می‌ریزید، واکنش شیمیایی بین پتاسیم و آب موجب اشتعال فتیله می‌شود.
به طور کلی فلزهای قلیایی تمایل فراوانی برای واکنش با آب دارند؛ لیتیم به آرامی با آب سرد واکنش می‌دهد. واکنش سدیم با آب بسیار شدید و ممکن است با شعله‌ور شدن همراه باشد. واکنش فلزهای K، Rb، Cs در آب با آتش گرفتن گاز هیدروژن و یا انفجار همراه است. اگر M نشان‌دهنده فلز قلیایی باشد:

M + H2O(l) = H2(g) + MOH(aq)

   + سعید ; ۸:٤۳ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۱٦ فروردین ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

تیزاب سلطانی

بد نیست بدانید که تیزاب سلطانی، در زبان انگلیسی "royal water" نامیده می‌شود. دقیقا همان چیزی که در زبان فارسی ازش نام می‌برند!
از آنجایی که این ترکیب برای فلزات با ارزشی مانند طلا، پلاتین و... کاربرد دارد، «سلطانی» نامیده می‌شود.
بیشترین کاربرد تیزاب سلطانی برای هضم نمونه‌های خاکی می‌باشد؛ به این صورت که ابتدا نمونه خاکی به‌وسیله تیزاب سلطانی در دمای بالا رفلاکس می‌شود تا فلز گرانبها از بافت خاک جدا شود. سپس با روشهای دستگاهی مانند جذب اتمی مقدار فلز موجود در نمونه خاکی اندازه‌گیری می‌شود.
تیزاب سلطانی، ترکیبی از HNO3:HCL با نسبت ۳ به ۱ می‌باشد. (۳ اسید کلریدریک)
اسید نیتریک مواد آلی نمونه را تخریب و مواد سولفیدی را اکسید می‌کند و از طرف دیگر با اسید کلریدریک واکنش می‌دهد و تیزاب سلطانی را به وجود می‌آورد. یعنی:

3 HCl + HNO3 = 2 H2O + NOCl + Cl2

 

 

 

در ضمن، در اینجا می‌توانید مطالب بهتری یاد بگیرید.

   + سعید ; ٢:٥٥ ‎ب.ظ ; جمعه ۱۱ فروردین ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

عطرها

به طور کلی می‌توان گفت که عطر مجموعه‌ای از مواد خوشبوکننده و یک حلال مناسب است. اجزای اصلی یک عطر را 1)حلال یا حامل 2)مواد تثبیت‌کننده و 3)عناصر خوشبو تشکیل می‌دهند.
حامل یا حلال: از حلالهای جدید و پرکار امروزی برای نگهداری عطرها مخلوط اتانول بسیار خالص به همراه مقدار کم یا زیاد آب است. میزان آب بر اساس انحلال‌پذیری روغنهای استفاده‌شده تعیین می‌شود. حلال به علت دارا بودن فراریت بالا، پخش بویی را که حمل می‌کند، آسان می‌سازد؛ ضمن آنکه تاثیر بدی هم بر پوست و همچنین واکنش خاصی با مواد حل‌شونده ندارد. اما پیش از هر چیز باید بوی الکل از بین برود که برای این کار از مواد برطرف‌کننده بو استفاده می‌شود. از موادی که چنین کاری انجام می‌دهند می‌توان به صمغ بنزویین و یا دیگر تثبیت‌کننده‌های رزینی اشاره نمود که این مواد به الکل افزوده می‌شوند و پس از مدت یک یا دو هفته، الکل بی‌بو بدست می‌آید.
تثبیت کننده‌ها: به طور کلی در یک محلول حاوی مواد معطر و فرار، جزئی که فراریت بالاتری دارد اول تبخیر می‌شود و از آنجایی که مجموعه مواد گوناگون بوی عطر را ایجاد می‌کنند باید این اشکال برطرف شود. برای همین از یک تثبیت‌کننده استفاده می‌شود، ماده‌ای که فراریت پایینتر از روغنهای عطری دارد و سرعت تبخیر اجزای تشکیل‌دهنده و معطر را کند و یکسان می‌کند.
از انواع تثبیت کننده‌ها می‌توان به 1)ترشحات حیوانی مانند مشک و عنبر 2)محصولات رزینی که بر اثر آسیب‌دیدگی و یا به طور طبیعی از گیاهان خاصی ترشح می‌شوند مانند بنزویین و صمغ یا ترپنها 3)روغنهای اسانسی که هم بوی خوش و هم نقطه جوش بالاتر از حد معمول (285-290 درجه سلسیوس) دارند مانند مرموک و صندل ۴)مواد تثبیت‌کننده سنتزی: برخی از استرهای بی‌بو با نقطه جوش بالا مانند گلیسریل دی استات با نقطه جوش 259 درجه سلسیوس و اتیل فتالات با نقطه جوش 295 درجه، بنزیل بنزوات با نقطه جوش 323 درجه سلسیوس و همچنین موادی که بوی خاصی دارند و پس از اضافه شدن به مجموعه مواد معطر، بوی خود را منتقل می‌کنند مانند: آمیل بنزوات، استو فنون، استرهای الکلی سینامیک، استرهای اسیدی سینامیک و....
مواد خوشبو: به طور کلی مواد خوشبوی موجود در عطرها به موارد زیر تقسیم می‌شوند: 1)روغنهای اسانسی 2)مواد مستقل 3)مواد شیمیایی سنتزی یا نیم‌سنتزی.
روغنهای اسانسی در حقیقت از نوع روغنهای خوشبوی فرار با خاستگاه گیاهی هستند. ترکیباتی که در روغنهای اسانسی به وجود می‌آیند را می‌توان به‌صورت زیر دسته‌بندی کرد:
استرها: به‌طور عمده بنزوییک،‌ استیک، سالسیلیک، و سینامیک اسیدها. الکلها: منتول و بورنئول. آلدهیدها: بنزآلدهید، سینامالدهید، سیترال. اسیدها: بنزوییک، سینامیک، ایزو والریک در حالت آزاد. فنلها: تیمول، اوژنول، کارواکرول. کتونها: کارون، منتون، ایرون. لاکتونها: کومارین. ترپنها: کامفئین، پینن، لیمونن، سدرین، فلاندرین. هیدروکربنها: سیمین، استیرن، فنیل اتیلن.
در گیاهان زنده روغنهای اسانسی در متابولیسم یا مقابله با دشمن دخالت دارند و یک بخش از گیاه یا همه بخشها ممکن است حاوی روغن باشند؛ روغنهای اسانسی در غنچه‌ها، گلها، برگها، پوست، ساقه، میوه، دانه‌ها، چوب، ریشه‌ها و ساقه‌های زیر زمینی و در صمغ برخی از درختان یافت می‌شوند. روغنهای فرار را می‌توان از گیاهان با روشهای گوناگونی به دست آورد که عبارتند از: فشردن، تقطیر، استخراج با حلالهای فرار یا روغنهای جاذب و خیساندن. لازم به ذکر است که استخراج با حلالهای فرار یک روش جدید است که می‌تواند جایگزین روشهای دیگر شود اما از تقطیر گرانتر است. بیشتر روغنها به وسیله تقطیر با بخار آب به دست می‌آیند اما در برخی از روغنها دما اثر معکوسی دارد مانند روغن مرکبات که با فشردن پوست آنها روی اسفنج بدست می‌آیند، روغنی که به اسفنج منتقل می‌شود در مراحل بعدی با فشردن اسفنج جمع می‌گردد. در برخی از گلها به وسیله تقطیر روغنی به دست نمی‌آید یا روغن آنها در اثر تقطیر تخریب می‌شود برای همین از روشهای دیگری استفاده می‌شود.
مطالب تکمیلی
باید بدانید که همه عطرها مخلوطی از مواد طبیعی (عصاره گیاهان) و مواد سنتزی (برای تقویت بو و افزایش مدت تاثیر آن) هستند. الکل به عنوان مایع اصلی تشکیل‌دهنده هر عطر می‌باشد و نامگذاری محصول نهایی به نسبت مخلوط شدن الکل با اسانسهای معطر بستگی دارد. علت استفاده از الکل این است که با انتشار به اطراف، بوی عطر را پراکنده می‌کند.
اگر میزان مواد معطر در یک عطر بین 20 تا 40 درصد باشد (و بقیه الکل و آب)  perfume نامیده می‌شود که این نوع عطر از انواع دیگر خالصتر و بادوامتر است.
متداولترین عطر، eau de perfume است که حاوی 15 تا 22 درصد مواد معطر می‌باشد. eau de toilette به عطری گفته می‌شود که درصد مواد معطر آن بین 8 تا 15درصد است. این عطرها دارای بوی ملایم و کم دوام هستند و بیشتر برای اسپری بدن یا پریدن خواب از سر و استفاده در محیط کار مناسب‌اند. eau de cologne هم در اصل همان اودوتوالت است ولی به یک بوی خاص اشاره می‌کند. این نوع عطر، از همه انواع دیگر ارزانتر است و درصد کمتری مواد معطر دارد. (حدود 4 درصد)
بقیه لوازم معطر را می‌توان در رده‌های بعدی قرار داد. برای نمونه افترشیو، دئودورانت، ژل حمام، لوسیون بدن و... .
میزان دوام عطر روی بدن هر فرد افزون بر نوع عطر، به ویژگیهای پوست هم بستگی دارد. کسانی که دارای پوست روشن و خشک هستند در مقایسه با کسانی که پوست چرب دارند، بوی عطر را کمتر نگه می‌دارند. البته ph پوست هم روی دوام بوی عطر تاثیر دارد.

   + سعید ; ۱٠:۱٤ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٦ فروردین ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()

شیمی در خانه

 

  • استون برای زدودن لکه‌هایی که به وسیله رنگ، روغن جلا، لاک الکل و چسب به وجود آمده مفید است. استون آتشگیر است و به سرعت تبخیر می‌شود و بخار آن سمی است.
  • اگزالیک اسید: نوعی گیاه به نام ترشک این اسید را دارد. مصرف خانگی آن در سفیدکنندگی و لکه‌زدایی است به ویژه برای لکه‌های جوهر و زنگ آهن.
  • بوریک اسید یک ضد عفونی‌کننده قوی می‌باشد و بیشتر به عنوان چشم‌شوی توصیه می‌شود.
  • برای از بین بردن لکه‌های معدنی یا کدری ته بطریها، تا اندازه‌ای آن‌را از آب پر کنید، آمونیاک اضافه کنید و اجازه بدهید چند ساعت بماند. سپس آن‌را آبکشی نمایید.
  • یک محلول ضد آتش برای مصارف خانگی به آسانی با حل کردن ۲۰۰ گرم بوراکس و ۱۰۰ گرم بوریک اسید در ۲ لیتر آب داغ تهیه می‌شود. ابتدا بوریک اسید را با آب مخلوط کنید تا خمیری شکل شود و این خمیر را به اضافه بوراکس در آب بریزید. پارچه را در این محلول آبکشی کنید و بگذارید تا خشک شود. این پارچه اگر شسته نشود تا یک سال ضد آتش خواهدبود.
  • یک تمیز کننده خوب برای رنگ دیوار، تری سدیم فسفات است که می‌توانید آن‌را از رنگ‌فروشیها بخرید. برای مصرف، یک قاشق غذاخوری از آن‌را در ۴ لیتر آب گرم حل کنید. پس از استفاده آن‌را آبکشی کرده و پاک کنید تا خشک شود.
  • سدیم بیکربنات (جوش شیرین) می‌تواند لکه‌ها را بزداید، دندانها را تمیز کند، لوله‌های را ضد عفونی کند، جواهرات را براق کند و درد ناشی از نیش زنبور را آرام کند. به خاموش کردن آتش و از بین بردن بو نیز کمک می‌کند.
  • برای تمیز کردن توری پنجره، پس از گردگیری توری با برس، دو سوی آن‌را با قلم‌موی کوچک با نفت سفید بمالید. سپس با یک پارچه نرم و تمیز آن‌را به دقت پاک کنید. این کار موجب جلوگیری از زنگ زدن توری می‌شود.
  • لکه‌های زنگ آهن را اگر ضعیف باشند می‌توان با مالش لیمو برطرف کرد. برای لکه‌های سختتر از محلول ۵٪ اگزالیک اسید یا محلول HCl استفاده نمایید. پس از گذشت چند ثانیه از تمیز کردن لکه، آن را آب بکشید.

   + سعید ; ٦:۳۸ ‎ق.ظ ; جمعه ٢٠ آبان ۱۳۸٤
    پيامهاي ديگران ()