saeid online

مخفف‌نویسی

در دوران دانشجویی، کم نبودند استادهایی که معتقد بودند زبان فارسی هنوز علمی نشده است و بیشتر به درد شعر و شاعری می‌خورد، اعداد را به زبان انگلیسی می‌نوشتند و هر جا که در ترجمه یک متن انگلیسی کم می‌آوردند، مشکل را نه در خودشان، بلکه در کمبودها و کاستی‌های زبان فارسی می‌دانستند. کاری به این ندارم که زبان انگلیسی از کی و چرا به عنوان زبان علمی دنیا پذیرفته شد؛ شکی هم در این نیست که یکی از دلایل جهانی شدن زبان انگلیسی سادگی آن است. فقط می‌خواهم به یکی از تفاوت‌های آن با زبان فارسی خودمان اشاره کنم. تفاوتی که به نظر می‌رسد یکی از علل سادگی زبان انگلیسی و نفوذ هر چه بیشتر آن در زبان‌های دیگر باشد.
حتا خودم هم نمی‌دانم چه نام یا عنوانی برای این تفاوت یا به عبارت بهتر، مزیت زبان انگلیسی بگذارم. شاید "کوتاه‌نویسی" یا به عبارت دیگر، "مخفف‌نویسی" نام‌هایی باشند که بتوانند گویای این تفاوت باشند. در زبان انگلیسی، مخفف‌نویسی که Abbreviation نامیده می‌شود به وفور و بر پایه قواعدی که خودشان تدوین کرده‌اند، انجام می‌شود؛ امری که هنوز در دستور زبان فارسی جا نیافتاده است و به نظرم اگر دور از هر گونه افراط و تفریط انجام بشود، می‌تواند به ساده‌سازی و گسترش زبان فارسی کمک شایانی بکند.
چند مثال: در زبان انگلیسی هر وقت قرار باشد وزن جسمی را گزارش کنند، می‌نویسند: 20kg. ولی در زبان فارسی می‌نویسند 20 کیلوگرم و کمتر کسی (چه بسا هیچ‌کس) می‌نویسد ٢٠ک‌گ.
منچستر یونایتد را برای راحتی کار خودشان در نوشتن و گفتن، به این شکل می‌نویسند: Man united ولی در ایران نمی‌دانم چه الزامی وجود دارد که هر نام هرچند طولانی‌ای را باید تمام و کمال نوشت؛ مثلا باشگاه فرهنگی‌ورزشی فولاد مبارکه سپاهان اصفهان!
در زمینه‌های علمی هم همین طور است؛ در زبان انگلیسی همه کلمه‌ها و واژه‌های قلمبه‌سلمبه علمی را کوتاه و خلاصه می‌کنند تا خودشان را از شر اسم‌های درازی که به سختی یاد گرفته می‌شوند و در خاطر نمی‌مانند راحت کنند. به جای بیماری Multiple sclerosis به سادگی می‌نویسند MS و آب از آب تکان نمی‌خورد. تب خونریزی‌دهنده کریمه گنگو را خودشان کشف کرده‌اند ولی به آن می‌گویند CCHF ولی در ایران همان عنوان پنج کلمه‌ای را به کار می‌برند. یا به جای central prossecing unit می‌گویند: CPU و چندین و چند نمونه دیگر که شما بهتر از من می‌دانید.
در ایران خیلی به ندرت پیش می‌آید که اداره یا سازمانی به مخفف‌نویسی روی بیاورد؛ ناجا (به جای نیروی انتظامی جمهوری اسلام ایران) یا پلیس راهور (به جای پلیس راهنمایی و رانندگی) از موارد کمیابی هستند که به خوبی امتحان خودشان را پس داده‌اند.
جدای از مخفف‌نویسی عناوین چند کلمه‌ای که در زبان فارسی خیلی کمتر به کار می‌رود، نمی‌دانم بعضی‌ها چه علاقه‌ای دارند که قبل و بعد از یک کلمه فارسی، چندین کلمه بی‌خاصیت که بار معنایی دیگری ندارند و تنها به درازا کشیدن کلام منجر می‌شوند، ردیف کنند. برای مثال به جای گرفتن می‌نویسند: به خود اختصاص دادن! یا به جای نوشتن، به رشته‌ی تحریر در آوردن! به جای بررسی کردن، مورد بررسی قرار دادن و... که این امر نیز به دشواری هر چه بیشتر در نوشتن می‌انجامد.

امیدوارم کسانی که دستی در آتش دارند و خودشان را کارشناس زبان و ادب فارسی می‌دانند، با تدوین اصول مخفف‌نویسی و معرفی آن به همه فارسی‌زبانان دنیا، خدمتی شایان و اثرگذار به این زبان شیرین بکنند تا دیگر هیچ کسی زبان فارسی را به ناکارآمدی متهم نکند.

   + سعید ; ۳:٠٦ ‎ب.ظ ; جمعه ۱۳ خرداد ۱۳٩٠
    پيامهاي ديگران ()