saeid online

ترمودینامیک آزادی

چند روز پیش که داشتم کتاب شیمی‌فیزیک اتکینز را بی‌هدف ورق می‌زدم، به طور اتفاقی به بریده‌ای از روزنامه شرق که آن را در دوران دانشجویی خوانده بودم و پس از گذشت حدود شش سال آن را ندیده بودم، برخوردم. خلاصه این نوشته که عنوانش "ترمودینامیک آزادی" است و به قلم فرهاد بهبهانی در ستون "یاداشت سیاسی" آن روز شرق آمده است، از این قرار است:
در جوانی که در دانشگاه شیمی می‌خواندم واژه‌ای را با نام انتروپی و نشان s به ما معرفی می‌کردند. این کمیت معیاری از آشفتگی و بی‌نظمی یک سیستم است. بر اساس قانون دوم ترمودینامیک، هر عاملی که سبب افزایش انتروپی (آشفتگی) سیستم شود، آن را پایدارتر می‌کند. بدین ترتیب، آزادی اجزای هر سیستم که رو یه پراکندگی و بی‌نظمی گذارند، از شروط پایداری و ثبات است و بر این پایه واکنشها به دو دسته خودبخودی یا غیر خودبخودی تقسیم می‌شوند.
واژه دیگری که در دانشگاه آموختم، آنتالپی بود که آن را با حرف H نشان می‌دهند و اگر تغییر آن در یک واکنش منفی باشد، آن واکنش انجام‌پذیر قلمداد می‌شود؛ چون مواد اولیه با آزاد کردن انرژی به پایداری بیشتر رسیده‌اند.
و بالاخره مطلب دیگری که آموختم اصل لوشاتلیه بود که بیان می‌کند هر عاملی که سبب بر هم زدن تعادل سیستم شود، تعادل با آن مخالفت می‌کند و به سمتی جا به جا می‌شود تا اثر آن عامل را خنثا کند.
چنان که می‌دانیم قوانین علمی ساخته و پرداخته دست بشر نیستند بلکه خداوند جهان تکوین را بر اساس مبانی آنها آفریده است و آیه‌های قرآن، مردمان را برای شناخت آفریدگار و درک شکوه الهی به کنکاش و کاوش هر چه بیشتر در طبیعت فرا خوانده‌اند. دانشمندان شاید بدون اینکه خود متوجه باشند، به آن ندای قرآنی لبیک گفته‌اند و باید که با دستاوردهایشان خدای خود را بهتر و بیشتر شناخت.
از سوی دیگر تضاد و دوگانگی در قوانین خدا راه ندارد و آفرینش موجودات و جوامع را با قوانین تکوینی هماهنگ خواسته است. از این رو جامعه بسته تک‌صدایی که در آن تنها یک نوه عقیده و سلیقه باشد و دیگران ملزم به پذیرش نظمی خاص شوند، انتروپی‌اش پایین است و از پایداری دور می‌ماند. همین طور انتالپی چنین جامعه‌ای که مردمانش نتوانند انرژی درونی خود را آزاد کنند، افزایش می‌یابد و سرانجام به انفجار می‌رسد. و تعجبی ندارد مردم چنین جامعه‌ای با هر اقدامی که بخواهد تغییری حتا در جهت اصلاح به وجود آورد، مقابله کنند و اثر آن را خنثا کنند. چون اصل لوشاتلیه نه تنها در شیمی که در جوامع نیز حاکم است.

   + سعید ; ۸:٠٩ ‎ق.ظ ; دوشنبه ٢۱ امرداد ۱۳۸٧
    پيامهاي ديگران ()