saeid online

شیمی عکاسی (بخش پایانی)


فرایند ظهور رنگی
در سال 1879م، دیده شد که برخی از محلولهای آشکارساز، هنگام ظهور موجب سخت شدن ژلاتین نیز می‌شوند. میزان سخت شدن ژلاتین و ضخامت آن، با مقدار نقره‌ای که هنگام ظهور به تصویر قابل دیدن تبدیل می‌شود، نسبت مستقیم دارد. ژلاتین سخت نشده در قسمتهای بدون تصویر را می‌توان با آب گرم 120فارینهایت شست و از بین برد. نتیجه کار، به صورت تصویر برجسته ژلاتین به جا می‌ماند. این عمل را "ظهور برجسته" می‌نامند و اهمیت زیادی در عکاسی رنگی دارد.
در ظهور برجسته، عمل اکسایش باید آزاد باشد تا محلول، عملیات لازم را روی ژلاتین انجام دهد و آن را سخت کند.
اگر تصاویر برجسته ژلاتین در محلولهای مناسب قرار گیرند، می‌توانند نسبت به ضخامت خود، مقداری رنگ جذب کنند و رنگ جذب‌شده را به سطح مناسبی که در تماس کامل با خطوط برجسته تصویر قرار می‌گیرد، انتقال دهند.
در ظهور رنگی، نقره (در امولسیون) به نسبت نوری که به هالیدهای نقره تابیده است، آزاد می‌شود و همزمان با آن، مواد فرعی تولید شده در اثر اکسایش محلول ظهور، با جفتگرهای رنگی (کوپلرها) واکنشهایی انجام می‌دهد و در نتیجه تصویر رنگی به نسبت مقدار نقره آزادشده، به دست می‌آید. بنا بر این، در ظهور رنگی تصویری که ایجاد می‌شود متشکل از نقره و مواد رنگی به نسبتی است که نور به هالید تابیده است.
لازم به یادآوری است که قسمتی از مولکول جفتگرها در به وجود آوردن مواد رنگی و قسمت دیگر آن، در تولید ماده‌ای محلول و نفوذپذیر در امولسیون نقش دارد. نوع جفتگر و محلول ظهور، در ثبات رنگ و حلال بودن آن تاثیر بسزایی دارند. آلفا نفتول و کلرو آلفا نفتول دو نمونه‌ای از جفتگرهای رنگی هستند.

محلولهای ظهور رنگی
بطور کلی، یک محلول ظهور رنگی دارای همان ترکیباتی است که یک محلول ظهور سیاه سفید دارد. ترکیباتی چون عامل آشکارساز، فعال کننده، نگهدارنده و عامل ضدخفگی و غیره. البته محلول ظهور دارای ترکیبات اضافی دیگری است، حتا اگر جفتگرهای رنگی درون امولسیون باشند.

عامل ظهور رنگی: برای عکاسی رنگی، عامل ظهور ویژه‌ای نیاز است که بتواند به واسطه اکسایش، با جفتگیرهای رنگی ترکیب شده و تصویر رنگی را به وجود آورد. برای نمونه، دی متیل پارا فنیلن دی‌آمین را می‌توان نام برد.
عامل تشدید کننده: الکل بنزیلیک، برای تسریع نفوذ عامل آشکارساز به همه لایه‌های امولسیون رنگی به کار می‌رود و برای حل کردن هالیدهای نقره از سولفات اتیلن دی‌آمین استفاده می‌شود.
عامل فعال کننده: برای این کار، از دو ماده قلیایی، سود سوزآور و فسفات تری سدیک استفاده می‌شود.
عامل نگهدارنده: اگر چه در محلولهای ظهور رنگی، سدیم سولفیت به عنوان ماده نگهدارنده به کار می‌رود، اما فعالیت آن خیلی کمتر از محلولهای ظهور سیاه‌سفید است.
عامل ضد خفگی: پتاسیم برمید یا پتاسیم یدید با فعالیت کمتر در مقایسه با محلولهای سیاه‌سفید، به عنوان عامل ضد خفگی به کار برده می‌شود.
جفتگر کمکی: در بسیاری از ظهورهای رنگی، کنترل میزان تباین رنگها مشکل است. به همین جهت، ترکیبات خاصی چون سیترازینیک اسید را می‌توان به محلول ظهور افزود تا با برخی از ترکیبات حاصل از اکسایش درون محلول ترکیب شده و ماده بی‌رنگی تولید کند. این عمل، میزان نقره و رنگهای حاصل از آن را در تصویر کنترل کرده و بنا بر این میزان تباین تصویر رنگی کنترل می‌شود.

   + سعید ; ۸:٥٢ ‎ب.ظ ; شنبه ٦ خرداد ۱۳۸٥
    پيامهاي ديگران ()